॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, चमकना, लेना
संस्कृत: गतिदीप्त्यादानेषु
अंग्रेज़ी: to go, to shine, to glow, to take
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आसत् / आसद् | आसताम् | आसन् |
| मध्यम | आसः | आसतम् | आसत |
| उत्तम | आसम् | आसाव | आसाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: असति · लट् (आत्मने.): असते · लिट्: आस · लिट् (आत्मने.): आसे · लुट्: असिता · लुट् (आत्मने.): असिता · लृट्: असिष्यति · लृट् (आत्मने.): असिष्यते · लोट्: असतात् · लोट् (आत्मने.): असताम् · लङ्: आसत् · लङ् (आत्मने.): आसत · विधिलिङ्: असेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): असेत · आशीर्लिङ्: अस्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): असिषीष्ट · लुङ्: आसीत् · लुङ् (आत्मने.): आसिष्ट · लृङ्: आसिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): आसिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: असन · ण्वुल्: आसकः · तृच्: असिता · ण्यत्: आस्यः · तव्य: असितव्यः · अनीयर्: असनीयः · क्त: असितः · क्तवतु: असितवान् · शतृ: असन् · स्य-शतृ: असिष्यन् · शानच्: असमानः · क्त्वा: असित्वा · ल्यप्: प्रास्य · तुमुन्: असितुम् · णमुल्: आसम् · घञ्: आसः · क्तिन्: अस्ति · क्वसु: आसिवान्
अर्थ: प्रथम, प्राथमिक, आदिम
संस्कृत: पर्याय: पूर्व, पौरस्त्य, प्रथम, आद्य, मूल
व्युत्पत्ति: आ+दा+ कि
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | आदि | आदिनी | आदीनि |
| द्वितीया | आदि | आदिनी | आदीनि |
| तृतीया | आदिना | आदिभ्याम् | आदिभिः |
| चतुर्थी | आदिने / आदये | आदिभ्याम् | आदिभ्यः |
| पञ्चमी | आदिनः / आदेः | आदिभ्याम् | आदिभ्यः |
| षष्ठी | आदिनः / आदेः | आदिनोः / आद्योः | आदीनाम् |
| सप्तमी | आदिनि / आदौ | आदिनोः / आद्योः | आदिषु |
| सम्बोधन | हे आदि / हे आदे | हे आदिनी | हे आदीनि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| आसन् | अस् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, बहुवचन 📚 अन्य सम्भावना: अस् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, बहुवचन | आसन् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| आदि | आदि (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: आदि (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | आदि (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
आसन् 📚 ➤ जाना, चमकना, लेना
संस्कृत: गतिदीप्त्यादानेषु
आदि 📚 ➤ प्रथम, प्राथमिक, आदिम
संस्कृत: पर्याय: पूर्व, पौरस्त्य, प्रथम, आद्य, मूल
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अस् 📚 | cl. 2. P. अस्ति (2. sg. असि, 1. sg. अस्मि; pl. स्मसि or स्मस्, स्… | 🔵🟣 |
| आदि 📚 | भी | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| आदि |
पहला (३.१.७९) — पूर्व, पौरस्त्य, प्रथम, आद्य, नपुं॰ |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| आसनादि | आसन् + आदि | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड