॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ढूंढना, बटोरना, एकत्र करना
संस्कृत: चयने
अंग्रेज़ी: to find, to gather, to collect
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चपयतात् / चपयताद् / चपयतु / चयतात् / चयताद् / चयतु / चययतात् / चययताद् / चययतु | चपयताम् / चयताम् / चययताम् | चपयन्तु / चयन्तु / चययन्तु |
| मध्यम | चपय / चपयतात् / चपयताद् / चय / चयतात् / चयताद् / चयय / चययतात् / चययताद् | चपयतम् / चयतम् / चययतम् | चपयत / चयत / चययत |
| उत्तम | चपयानि / चययानि / चयानि | चपयाव / चययाव / चयाव | चपयाम / चययाम / चयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चपयति · लट् (आत्मने.): चपयते · लिट्: चपयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): चपयाञ्चक्रे · लुट्: चपयिता · लुट् (आत्मने.): चपयिता · लृट्: चपयिष्यति · लृट् (आत्मने.): चपयिष्यते · लोट्: चपयतात् · लोट् (आत्मने.): चपयताम् · लङ्: अचपयत् · लङ् (आत्मने.): अचपयत · विधिलिङ्: चपयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): चपयेत · आशीर्लिङ्: चप्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): चपयिषीष्ट · लुङ्: अचायीत् · लुङ् (आत्मने.): अचयिष्ट · लृङ्: अचपयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अचपयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चयन · ण्वुल्: चायकः · तृच्: चयिता · यत्: चेयः · तव्य: चयितव्यः · अनीयर्: चयनीयः · क्त: चियितः · क्तवतु: चियितवान् · शतृ: चयन् · स्य-शतृ: चयिष्यन् · शानच्: चयमानः · क्त्वा: चयित्वा · ल्यप्: प्रचित्य · तुमुन्: चयितुम् · णमुल्: चायम् · क्तिन्: चिति · क्वसु: चिचिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| उत्क-चय | समास: उत्क + चि कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: चि धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: चय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | चय (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: चय् + अच् |
उत्कचय 📚उत्क 📚च् ➤ उत्क (इच्छुक, लालायित, उत्कंठित) + चि (ढूंढना, बटोरना, एकत्र करना)
संस्कृत: चयने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| उत्क 📚 | इच्छा रखनेवाला | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| च् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| उत्क |
उत्कण्ठित (३.१.८) — उन्मना |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड