🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:49:39 AM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

एक

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

एकः

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

एकः

अर्थ: एक यह संख्या, असहाय, भिन्न, अन्य, केवल, मुख्य

संस्कृत: एकः इति संख्या, असहायः, भिन्नः, अन्यः, केवलः, मुख्यः, भिन्नार्थकाः · पर्याय: एकाकिन्, एकक

अंग्रेज़ी: One, Alone, Different, Other, Only, Main

व्युत्पत्ति: इ+कन् (तद्धितान्त)

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. एक (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — एक (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाएकःएकौएके
द्वितीयाएकम्एकौएकान्
तृतीयाएकेनएकाभ्याम्एकैः
चतुर्थीएकस्मैएकाभ्याम्एकेभ्यः
पञ्चमीएकस्मात् / एकस्माद्एकाभ्याम्एकेभ्यः
षष्ठीएकस्यएकयोःएकेषाम्
सप्तमीएकस्मिन्एकयोःएकेषु

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — एक
एक
eka
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
एक ।
७. विवाह के पहले वर कन्या के राशिवर्ग के मिलान के लिये नक्षत्रों का एक गण जिसमें ये नक्षत्र होते हैं—अश्विनी, रेवती, पुष्य, स्वाती, हस्त पुनर्वसु, अनुराधा, मृगशिरा और श्रवण ।
८. सोन (को॰) ।
९. तैंतीस (३३) की संख्या (को॰) ।
१०. एक प्रकार का देवदार वृक्ष (को॰) ।
११. अस्थिसमूह (को॰) ।
१२. एक पर्वत (को॰) ।
१३. स्नुही वृक्ष । सेंहुड़ (को॰) ।
एक वि॰ [सं॰]
१. एकाइयों में सबसे छोटी और पहली संख्या । वह संख्या जिससे जाति या समूह में से किसी अकेली वस्तु या व्यक्ति का बोध हो ।
२. अकेला । एकता । अद्वितीय । बेजोड़ । अनुपम । जैसे—वह अपने ढंग का एक आदमी है । उ॰—प्रभु देखौ एक सुभाई । अति गंभीर उदार उदधि हरि, जान सिरोमनि राइ । —सुर॰, १ ।८ ।
३. कोई । अनिश्चित । किसी । जैसे—सबको एक दिन मरना है । उ॰—एक कहैं अमल कमल मुख सीता जु को, एक कहैं चंद्र सम आनँद को कंद री । —रांमचं॰, पृ॰ ५३ ।
४. एक प्रकार का । सामान । तुल्य । जैसे—एक उमर के चार पाँच लड़के खेल रहे हैं । उ॰—एक रूप तुम भ्राता दोऊ ।—मानस, ४८ । मुहा॰—एक अंक या एक आँक=एक बात । ध्रुव बात । पक्की बात । निश्चय । उ॰—(क) मुख फेरि हँसैं सब राव रंक । तेहि धरे न पैहू एक अंक । —कबीर (शब्द॰) । (ख) जाउँ राम पहिं आयेसु देहु । एकहि आँक मोर हित एहू । — मानस, २ ।१७८ । एक अनार सौ बीमार=किसी चीज के अनेक चाहनेवाले । एक आँख देखना=समान भाव रखना । एक ही तरह का बर्ताव करना । एक आँख न भाना=तनिक भी अच्छा न लगना । नाम मात्र पसंद न आना । उ॰— 'हमें यह बातें एक आँख नहीं भाती; जब देखो बमचख मची हुई हैं ।' —सैर॰, पृ॰ ३२ । एक आधा (वि॰)=थोड़ा । कम । इक्का दुक्का । जैसे—(क) सब लोग चले गए हैं एक आध आदमी रह गए हैं । (ख) अच्छा एक आध रोटी मेरे लिये भी रहने देना । एक एक=(१) हर एक । प्रत्येक । जैसे—एक एक मुहताज को दो दो रोटियाँ दो । (२) अलग अलग । पृथक् पृथक् । जैसे—एक एक आदमी आवे और अपने हिस्से को उठा उठा चलता जाय । (३) बारी बारी । क्रमश: । जैसे—एक एक लड़का मदरसे से उठे और घर की राह ले । एक एक करके=एक के पीछे दूसरा । धीरे धीरे । जैसे,—यह सुन सब लोग एक एक करके चलते हुए । एक एक के दो दो करना=(१) काम बढ़ाना । जैसे— एक एक के दो दो मत करो झटपट काम होनो दो । (२) व्यर्थ समय खोना । दिन काटना । जैसे—वह दिन भर बैठा हुआ एक एक के दो दो किया करता है । उ॰—कहना, एक एक के दो दो कर रहे हैं और नहीं ।—फिसाना॰, भा॰३, पृ॰ २९० । एक ओर या एक तरफ=किनारे । दाहिने या बाएँ । जैसे—'एक तरफ खड़े हो, रास्ता छोड़ दो ।' एक और एक ग्यारह करना=मिलकर शक्ति बढ़ाना । एक और एक ग्यारह होना=कई आदामियों के मिलने से शक्ति बढ़ना । एक कलम=बिल्कुल । सब । एकदम । जैसे—(क) 'साहब ने उनको एक कमल बरखास्त कर कर दिया' । (ख) 'इस खेत में एक कलम ईख ही बो दी गई' । एक के स्थान पर चार सुनना=एक कड़ी बात के बदले चार कड़ी बातें सुनना । उ॰—'वरंच एक के स्थान पर चार सुनने ही पर सन्नद्ध होते हैं । —प्रेमघन॰, भा॰२, पृ॰ २८५ ।
एक के दस सुनाना=एक कड़ी बात के बदले दस कड़ी बातें सुनाना । एक जान=खूब मिला जुला । जो मिलकर एक रूप हो गया हो । (अपनी और किसी की) एक जान करना= (१) किसी की अपनी सी दशा करना । (२) मारना और मर जाना । जैसे—'अब फिर तुम ऐसा करोगे तो मैं अपनी और तुम्हारी जान एक कर दुँगा । एक जान दो कालिब= एक प्राण दो शरीर । अत्यंत कर दूँगा । एक जान दो कालिब= एक प्राण दो शरीर । अत्यंत घनिष्ठ । गहरी दोस्ती । जैसे— 'इन दोनों साहिबों में एक जान दो कालिब का मुआमला है' ।—प्रेमघन॰, भा॰२, पृ॰ ६२ । एक टाँग फिरना=बराबर घूमा करना । बैठकर दम भी न लेना । एक टक=(१) बिना आँख की पलक मारे हुए । अनिमेष । स्थिर दृष्टि से । नजर गड़ाकर । उ॰—(क) भरतहि चितवत एकटक ठाढ़ा । मानस, २ ।१९५ । (ख) उदित बिमल जन हृदय नभ एकटक रही निहारी ।—मानस, २ ।३०२ । एक टाक आसा लगाना= लगातार बहुत दिन से आसारा बँधा रहना । उ॰—जन्म तें एकटक लागि आसा रही विषय विष खात नहिं
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
एक mfn. (√ इ, Uṇ. iii, 43, probably fr. a base ए; cf. Zd. ae-va; Gk. οἰ-ν-ός, οἶος; Goth. ai-n-s; also Lat. aequu-s; g. सर्वादि, Pāṇ. i, 1, 27; see Gr. 200), one (एकोऽपि, or एकश्-चन, with न preceding or following, no one, nobody; the words एकया न or एकान् न are used before decade numerals to lessen them by one, e.g. एकान् न त्रिंशत्, twenty-nine), RV. &c.
(with and without एव) alone, solitary, single, happening only once, that one only (frequently ifc.; cf. धर्मैक-रक्ष, &c.), RV. &c.
the same, one and the same, identical, ŚBr. v; KātyŚr.; Mn. &c.
one of two or many (एक — एक, एक — द्वितीय, the one — the other; esp. pl. एके, some, एके — अपरे some — others, &c.), ŚBr.; KātyŚr.; MBh.; Hit. &c.
(एक repeated twice, either as a compound [cf. एकैक] or uncompounded, may have the sense ‘one and one’, ‘one by one’, RV. i, 20, 7; 123, 8; v, 52, 17; R.; BhP. &c.)
single of its kind, unique, singular, chief, pre-eminent, excellent, Ragh.; Kathās.; Kum. &c.
sincere, truthful, MW.
little, small, L.
(sometimes used as an indefinite article), a, an, R.; Śak.; Vet. &c. (the fem. of एक before a Taddhita suffix and as first member of a compound is एक not एका, Pāṇ. vi, 3, 62)
एक m. N. of a teacher, Āp.
of a son of Raya, BhP.
एक n. unity, a unit (ifc.), Hcat.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (227,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
एक pron. a. [इ-कन्] 1 One, single, alone, only; Bh. 3. 14. --2 Not accompanied by any one; U. 2. 28. --3 The same, one and the same, identical; एकान्वयो मम Ś. 7; मनस्येकं वचस्येकं कर्मण्येकं महात्मनां H. 1. 101. --4 Firm, unchanged; Pt. 1. 260. --5 Single of its kind, unique, singular. --6 Chief, supreme, prominent, sole; ˚पार्थिव, ˚धनुर्धरः, ˚ऐश्वर्य M. 1. 1 sole sovereignty; एको रागिषु राजते Bh. 3. 121. --7 Peerless, matchless. --8 One of two or many; Me. 30, 78. --9 Oft. used like the English indefinite article ‘a’ or ‘an’; ज्योतिरेकं Ś. 5. 30. --10 True. --11 Little. Oft. used in the middle of comp. in the sense of ‘only’, with an adjectival or adverbial force; दोषैकदृक् looking only to faults; त्वदेकेषु Ku. 3. 15 your arrow only; so भोगैकबद्धस्पृहः. एकः-अन्यः, or अपरः the one-the other; it is used in the plural in the sense of some, its correlative being अन्ये or अपरे (others); Śi. 12. 45; see अन्य, अपर also. --कः N. of Viṣṇu, the Supreme being. --का N. of Durgā. [cf. Persian yak; L. œquus]. --Comp. --अंशः a separate part, part in general. --अक्ष a. {1} having only one axle. {2} having one eye. {3} having an excellent eye. --(क्षः) {1} a crow. {2} N. of Śiva. --अक्षर a. monosyllabic. --(रं) {1} a monosyllable. {2} the sacred syllable ओम्; Ms. 2. 83. ˚कोशः a vocabulary of monosyllabic words by Purushottamadeva. ˚रभीवः the production of only one syllable, contraction. --अग्र a. {1} fixed on one object or point only. {2} closely attentive, concentrated, intent; तद्गीतश्रवणैकाग्रा R. 15. 66; K. 49; Bg. 18. 72; मनुमेकाग्रमासीनं Ms. 1. 1. {3} unperplexed. {4} known, [] celebrated. {5} single-pointed. --(ग्रः) (in Math.) the whole of the long side of a figure which is subdivided. ˚चित्त, --मनस् a. with a concentrated mind, with undivided attention. ˚चित्तं, ˚चित्तता intentness of purpose, concentration of mind. ˚दृष्टि a. fixing one's eye on one spot. --अग्र्य = ˚अ ग्र. --(ग्र्यं) concentration. --अंगः {1} a body-guard. {2} the planet Mercury or Mars. {3} N. of Viṣṇu. --(गं) {1} a single member or part. {2} sandal wood. {3} the head. --अंगिका preparation made with sandal-wood. --अंडः a kind of horse. --अधिपतिः a sole monarch or sovereign. --अनंशा the only (day) receiving no part of the moon, an epithet of Kuhū or day of new moon (born together with Kṛṣṇa and worshipped with Kṛṣṇa and Baladeva and identified with Durgā). --अनुदिष्ट a. {1} left as a funeral feast or one who has recently partaken in it. --(ष्टं) a funeral ceremony performed for only one ancestor (recently dead). --अंत a. {1} solitary, retired. {2} aside, apart. {3} directed towards one point or object only. {4} excessive, great; ˚शैत्यात्कदलीविशेषाः Ku. 1. 36. {5} worshipping only only. {6} absolute, invariable, perpetual; स्वायत्तमेकांतगुणं Bh. 2. 7; कस्यैकांतं सुखमुपगतं Me. 109. --(तः) {1} a lonely or retired place, solitude; व्योम˚ विहारिणः Pt. 2. 20; H. 1. 52. {2} exclusiveness. {3} an invariable rule or course of conduct or action; Pt. 3. 7. {4} exclusive aim or boundary. --(तं) an exclusive recourse, a settled rule or principle; तेजः क्षमा वा नैकांतं कालज्ञस्य महीपतेः Śi. 2. 83. --(तं, --तेन, --ततः, --ते) ind. {1} solely, exclusively, invariably, always, absolutely. {2} exceeding, quite, wholly, very much; वयमप्येकांततो निःस्पृहाः Bh. 3. 24; दुःखमेकांततो वा Me. 109; oft. in comp.; ˚विध्वंसिन् sure or destined to perish; R. 2. 57; ˚भीरु Mu. 3. 5 always timid; so एकांतकरुण very weak &c. [] {3} alone, apart, privately. ˚भूत being alone or solitary. ˚मति a. devoted to one object only. ˚विहारिन् a. a solitary wanderer. ˚सुषमा ‘containing exclusively good years’, a division of time with Jainas. ˚स्थित a. staying or remaining apart. --अंतर a. next but one, separated by one remove; Ś. 7. 27; V. 1. --(रः) a kind of fever. --अंतिक a. final, conclusive. --अंतित्वं devotion to one object. --अंतिन् a. devoted to one object only. (--m.) a worshipper of Viṣṇu. --अन्नं one and the same food. (--न्नः), --˚आदिन् a mess-mate. --अब्दा a heifer one year old. --अयन a. {1} passable for only one (as a foot-path). {2} fixing one's thoughts on one object, closely attentive, intent; see एकाग्र. --(नं) {1} a lonely or retired place. {2} a meeting. --place, rendezvous. {3} union of thoughts. {4} monotheism. {5} the sole object; सा स्नेहस्य एकायनीभूता M. 2. 15; एकायनीभूय Mv. 4 with one accord, unanimously. ˚गत = एकायन q. v. --अर्णवः general flood, universal deluge. --अर्थ a. {1} having one and the same meaning, having the same object in view; Śi. 2. 114. --(र्थः) {1} the same thing, object, or intention. {2} the same meaning. {3} N. of a glossary. --अवम a. inferior or less by one. --अवयव a. made up of the same components. --अशीत or ˚तितम a. eighty-first. --अशीतिः f. eighty-one. --अष्टका {1} the first or chief Aṣṭakā after the full moon. {2} the eighth day of the dark fortnight in the month of Māgha (on which a श्राद्ध is to be performed). --अष्ठील a. having one kernel. --(लः) N. of a plant (वकवृक्ष). --अहन् (हः) {1} the period of one day. {2} a sacrifice lasting for one day. ˚गमः, ˚अध्वा a day's journey. --आतपत्र a. characterized by only one umbrella (showing universal sovereignty); एकातपत्रं जगतः प्रभुत्वं R. 2. 47. ˚त्रां भुवं 18. 4; K. 206; [] Śi. 12. 33; V. 3. 19. --आत्मन् a. depending solely on one-self, solitary. --आदेशः one substitute for two or more letters (got by either dropping one vowel, or by the blending of both); as the आ in एकायन. --आयु a. {1} providing the most excellent food. {2} the first living being. --आवलिः, --ली f. {1} a single string of pearls, beads &c.; एकावली कंठविभूषणं वः Vikr. 1. 30; लताविटपे एकावली लग्ना V. 1. {2} (in Rhetoric) a series of statements in which there is a regular transition from a predicate to a subject, or from a subject to a predicate; स्थाप्यतेऽपोह्यते वापि यथापूर्वं पररपरं । विशेषणतया यत्र वस्तु सैकावली द्विधा ॥ K. P. 10; cf. Chandr. 5. 103-4; नेत्रे कर्णातविश्रांते कर्णौ दोःस्तंभदोलितौ &c. and Bk. 2. 19. --उक्तिः f. a single expression or word. --उत्तर a. greater or increasing by one. --उदकः (a relative) connected by the offering of funeral libations of water to the same deceased ancestor; Ms. 5. 71. --उदरः, --रा uterine, (brother or sister). --उदात्त a. having one Udātta accent. --उद्दिष्टं a Śrāddha or funer
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
एकं त्रि, (एतीति । इण गतौ । “इण्भीकापा- शल्यतिमर्च्चिभ्यः कन्” ॥ ३ । ४३ । इत्युणादिसूत्रेण कन् ।) मुख्यम् । अन्यत् । केवलम् । इत्यमरः ॥ (“त्वमेको ह्यस्य सर्व्वस्य विधानस्य स्वयम्भुवः” । इति मनौ १ । ३ । “अजामेकां लोहितशुक्लकृष्णाम्” इति श्रुतिः ॥ “एकातपत्रं जगतः प्रभुत्वम्” । इति रघुवंशे २ । ४७ । “ममात्र भावैकरसं मनः स्थिरम्” इति कुमारे ५ । ८२ ॥) आदिसंख्या । इति मेदिनी । अथैकवाचकानि । परमात्मा १ विधुः २ क्षितिः ३ गणेशदन्तः ४ शुक्रचक्षुः ५ । इति कविकल्प- लता ॥ अग्निः ६ सूर्य्यः ७ देवराजः ८ यमः ९ । इति महाभारते वनपर्ब्ब ॥ (सर्व्वनामशब्दोऽयम् । तथा च सिद्धान्तकौमुद्यां “सर्व्वादयश्च पञ्चत्रिं- शत्” इत्युक्त्वा “त्यद्-तद्-यद् एतद्-इदम्-अदस् [] एक-द्वि-युष्मद्-अस्मद्-भवत्-किम्” इत्युक्तवान् । यथा शाकुन्तले २ अङ्के । “विश्रान्तेन भवता ममाप्येकस्मिन् कर्म्मणि सहायेन भवितव्यम्” । पुं, स्वनामख्यात ऐलवंशीयो नृपतिभेदः । यथा, भागवते ९ । १५ । २ । ‘श्रुतायोर्वसुमान् पुत्रः सत्यायोश्च श्रुतं जयः । रयस्य सुतएकश्च जयस्य तनयोऽमितः’ ॥ परमेश्वरः । विष्णुः । यथा विष्णुसंहितायाम् । “एको नैकः सवः कः किम्” । “परमार्थतः सजा- तीयविजातीयस्वगतभेदराहित्यादेकः” । इति भाष्यम् । घटे घटान्तरात् भेदः सजातीयभेदः । घटे पटात् भेदः विजातीयभेदः । घटे कपाला- देर्भेदः स्वगतभेदः ॥)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1-291-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
एकःएक (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

एकः 📚 ➤ एक यह संख्या, असहाय, भिन्न, अन्य, केवल, मुख्य
संस्कृत: एकः इति संख्या, असहायः, भिन्नः, अन्यः, केवलः, मुख्यः, भिन्नार्थकाः · पर्याय: एकाकिन्, एकक

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
एक 📚सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

  • एकः: इ+कन् (कोश-व्युत्पत्ति)

विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें