॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: अपनाने वाला, स्वामी, मालिक
संस्कृत: शिवः, ईशानदिशायाः स्वामी · पर्याय: शम्भु, पशुपति, शिव, शूलिन्, महेश्वर
व्युत्पत्ति: ईश्-क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ईशः | ईशौ | ईशाः |
| द्वितीया | ईशम् | ईशौ | ईशान् |
| तृतीया | ईशेन | ईशाभ्याम् | ईशैः |
| चतुर्थी | ईशाय | ईशाभ्याम् | ईशेभ्यः |
| पञ्चमी | ईशात् / ईशाद् | ईशाभ्याम् | ईशेभ्यः |
| षष्ठी | ईशस्य | ईशयोः | ईशानाम् |
| सप्तमी | ईशे | ईशयोः | ईशेषु |
| सम्बोधन | हे ईश | हे ईशौ | हे ईशाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कपि-ईश | समास: कपि + ईश तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: ईश (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: ईश (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
कपिईश 📚कपि 📚ईश ➤ कपि (कम्प्-इ, नलोपः) + ईश (अपनाने वाला, स्वामी, मालिक)
संस्कृत: शिवः, ईशानदिशायाः स्वामी · पर्याय: शम्भु, पशुपति, शिव, शूलिन्, महेश्वर
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| कपि |
बन्दर के नाम (२.५.४) — प्लवंग, प्लवग, शाखामृग, वलीमुख, मर्कट, वानर, कीश, वनौका |
| ईश |
शिव के नाम (१.१.३६) — शम्भु, पशुपति, शिव, शूली, महेश्वर (इन्द्र, अग्नि, यम, नैरृत, वरुण, वायु,) कुबेर और ईश (शिव) (१.३.४) — कुबेर, सूर्य, शुक्र, मंगल, राहु, शनि, चन्द्र |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| कपीश | कपि + ईश | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड