॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: फेंक देना
संस्कृत: विक्षेपे
अंग्रेज़ी: to discard, to throw away
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | किरतात् / किरताद् / किरतु | किरताम् | किरन्तु |
| मध्यम | किर / किरतात् / किरताद् | किरतम् | किरत |
| उत्तम | किराणि | किराव | किराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: किरति · लिट्: चकार · लुट्: करिता · लृट्: करिष्यति · लोट्: किरतात् · लङ्: अकिरत् · विधिलिङ्: किरेत् · आशीर्लिङ्: कीर्यात् · लुङ्: अकारीत् · लृङ्: अकरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: करण · ण्वुल्: कारकः · तृच्: करीता · ण्यत्: कार्यः · तव्य: करीतव्यः · अनीयर्: करणीयः · क्त: कीर्णः · क्तवतु: कीर्णवान् · शतृ: किरन् · स्य-शतृ: करीष्यन् · क्त्वा: कीर्त्वा · ल्यप्: प्रकीर्य · तुमुन्: करीतुम् · णमुल्: कारम् · क्तिन्: कीर्णि · क्वसु: चिकीर्वान्
अर्थ: फेकना, निराश होना
संस्कृत: क्षेपणे
अंग्रेज़ी: to throw, to be disappointed
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आस | आसतुः | आसुः |
| मध्यम | आसिथ | आसथुः | आस |
| उत्तम | आस | आसिव | आसिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अस्यति · लिट्: आस · लुट्: असिता · लृट्: असिष्यति · लोट्: अस्यतात् · लङ्: आस्यत् · विधिलिङ्: अस्येत् · आशीर्लिङ्: अस्यात् · लुङ्: आस्थत् · लृङ्: आसिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: असन · ण्वुल्: आसकः · तृच्: असिता · ण्यत्: आस्यः · तव्य: असितव्यः · अनीयर्: असनीयः · क्त: अस्तः · क्तवतु: अस्तवान् · शतृ: अस्यन् · स्य-शतृ: असिष्यन् · क्त्वा: अस्त्वा · ल्यप्: प्रास्य · तुमुन्: असितुम् · णमुल्: आसम् · घञ्: आसः · क्तिन्: अस्ति · क्वसु: आसिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| किरत | कॄ धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन 📚 अन्य सम्भावना: किरता (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · तद्धित: किर + तल् (भाववाचक) |
| आस | अस् धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अस् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | आसन् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कॄ 📚 | cl. 6. P. किरति (Pāṇ. vii, 1, 100; perf. -चकार, Pāṇ. vii, 4, 11, Kāś.… | 🔵🟣🟢🟤 |
| अस् 📚 | cl. 2. P. अस्ति (2. sg. असि, 1. sg. अस्मि; pl. स्मसि or स्मस्, स्… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| किरतास | किरत + आस | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड