॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: किया हुआ, अनुष्ठित, निर्मित, क्रियान्वित, निष्पन्न, उत्पादित आदि
संस्कृत: कृतयुगम्, पर्याप्तिः · पर्याय: कुशल, अलम्
व्युत्पत्ति: कृ+क्त (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कृतम् | कृते | कृतानि |
| द्वितीया | कृतम् | कृते | कृतानि |
| तृतीया | कृतेन | कृताभ्याम् | कृतैः |
| चतुर्थी | कृताय | कृताभ्याम् | कृतेभ्यः |
| पञ्चमी | कृतात् / कृताद् | कृताभ्याम् | कृतेभ्यः |
| षष्ठी | कृतस्य | कृतयोः | कृतानाम् |
| सप्तमी | कृते | कृतयोः | कृतेषु |
| सम्बोधन | हे कृत | हे कृते | हे कृतानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | कृणोति | कृणुतः | कृण्वन्ति |
| मध्यम | कृणोषि | कृणुथः | कृणुथ |
| उत्तम | कृणोमि | कृणुवः / कृण्वः | कृणुमः / कृण्मः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कृणोति · लट् (आत्मने.): कृणुते · लिट्: चकार · लिट् (आत्मने.): चक्रे · लुट्: कर्ता · लुट् (आत्मने.): कर्ता · लृट्: करिष्यति · लृट् (आत्मने.): करिष्यते · लोट्: कृणुतात् · लोट् (आत्मने.): कृणुताम् · लङ्: अकृणोत् · लङ् (आत्मने.): अकृणुत · विधिलिङ्: कृणुयात् · विधिलिङ् (आत्मने.): कृण्वीत · आशीर्लिङ्: क्रियात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): कृषीष्ट · लुङ्: अकार्षीत् · लुङ् (आत्मने.): अकृत · लृङ्: अकरिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अकरिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: करण · ण्वुल्: कारकः · तृच्: कर्ता · ण्यत्: कार्यः · तव्य: कर्तव्यः · अनीयर्: करणीयः · क्त: कृतः · क्तवतु: कृतवान् · शतृ: कृण्वन् · स्य-शतृ: करिष्यन् · शानच्: कृण्वानः · क्त्वा: कृत्वा · ल्यप्: प्रकृत्य · तुमुन्: कर्तुम् · णमुल्: कारम् · घञ्: कारः · क्तिन्: कृति · क्वसु: चकृवान्
अर्थ: बोलना
संस्कृत: भाषायाम्
अंग्रेज़ी: to speak, to talk
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जयतात् / जयताद् / जयतु / जाययतात् / जाययताद् / जाययतु | जयताम् / जाययताम् | जयन्तु / जाययन्तु |
| मध्यम | जय / जयतात् / जयताद् / जायय / जाययतात् / जाययताद् | जयतम् / जाययतम् | जयत / जाययत |
| उत्तम | जयानि / जाययानि | जयाव / जाययाव | जयाम / जाययाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जयति · लट् (आत्मने.): जाययते · लिट्: जाययाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): जाययाञ्चक्रे · लुट्: जयिता · लुट् (आत्मने.): जाययिता · लृट्: जयिष्यति · लृट् (आत्मने.): जाययिष्यते · लोट्: जयतात् · लोट् (आत्मने.): जाययताम् · लङ्: अजयत् · लङ् (आत्मने.): अजाययत · विधिलिङ्: जयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): जाययेत · आशीर्लिङ्: जाय्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): जाययिषीष्ट · लुङ्: अजायीत् · लुङ् (आत्मने.): अजीजयत · लृङ्: अजयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अजाययिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: जयन · ण्वुल्: जायकः · तृच्: जयिता · यत्: जेयः · तव्य: जयितव्यः · अनीयर्: जयनीयः · क्त: जियितः · क्तवतु: जियितवान् · शतृ: जयन् · स्य-शतृ: जयिष्यन् · शानच्: जाययमानः · क्त्वा: जयित्वा · ल्यप्: प्रजित्य · तुमुन्: जयितुम् · णमुल्: जायम् · क्तिन्: जिति · क्वसु: जिजिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| कृतम् | कृत (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: कृ + क्त 📚 अन्य सम्भावना: अव्ययम् | कृत (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: कृ + क्त |
| जय | जि धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: जि धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन | जय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
कृतम् 📚 ➤ किया हुआ, अनुष्ठित, निर्मित, क्रियान्वित, निष्पन्न, उत्पादित आदि
संस्कृत: कृतयुगम्, पर्याप्तिः · पर्याय: कुशल, अलम्
जय 📚 ➤ बोलना
संस्कृत: भाषायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कृत 📚 | किया हुआ । संपादित | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| ज् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| कृतंजय | कृतम् + जय | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड