🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:30:00 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

चिंतित

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

चिंतित

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद · लाल = कोश में नहीं मिला (नाम/दुर्लभ शब्द)

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

चिंतित

यह शब्द कोश में नहीं मिला। यह कोई नाम, दुर्लभ शब्द, अशुद्ध वर्तनी या अन्य भाषा का शब्द हो सकता है। इसे दर्ज कर लिया गया है, ताकि एडमिन इसे साइट-कोश में जोड़ सकें।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — चिंतित
चिंतित
ciṃtita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
चिंतित वि॰ [सं॰ चिन्तित] जिसे चिंता हो । चिंतायुक्त । फिक्रमद ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
चिन्तित mfn. thought, considered, W.
thought of, imagined, Pañcat.; Vet.
found out, investigated, Nal. xix, 4; Hit. (सु-)
treated of Madhus.
reflecting, considering, W.
चिन्तित n. thought, reflection, care, trouble, VarBṛS. li, 24; Dhūrtas.
intention, R. i
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (398,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
चिंतित a. 1 Thought, reflected. --2 Devised, found out. --तं 1 Reflection, thought. --2 Care, attention.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0495-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
चिन्तित त्रि० चिति--कर्म्मणि क्त । चिन्ताकर्म्मणि “सख्या सुखं समुपयास्यसि चिन्तितानि” किरा० । कर्त्तरि क्त । २ चिन्तायुक्ते ३ तन्नामिकायां स्त्रियां स्त्री । भावे क्त । ४ चिन्तायाम् न० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2951,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
चिन्तितं, त्रि, (चिति + कर्म्मणि क्तः ।) कृत- चिन्तनम् । यथा, -- “यच्चिन्तितं तदिह दूरतरं प्रयाति यच्चेतसा न गणितं तदिहाभ्युपैति ।” इत्युद्भटः ॥ कर्त्तरि क्ते चिन्तायुक्तः । भावे क्ते चिन्ता ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-452-a)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "चिंतित" आता है (14)
खिन्न उदासीन । चिंतितध्यात चिंतित । विचारा हुआ । ध्यान किया हुआसोद्वेग विचलित । चिंतितअन्यमनस्क जिसका जी कहीं न लगता हो । उदास । चिंतित । अनमनाविमृशित विचारित । चिंतितअन्यमन अनमना । उदास । चिंतितपरभावित चिंतित । विचारित । २संयुक्तअगाह पु वि॰सोगी शोक मनानेवाला । शोकार्त । शोकाकुल । दुःखितदुचित जिसका चित्त एक बात पर स्थिर न हो । जो दुबिधे में हो । जो कभी एक बात की…गुमसुम चुप । जो कुछ भी बोल न रहा होदुदिला दुचिता । दुबधे में पड़ा हुआदोदिला जिसका मन दो कामों या बातों में बँटा हो, एकाग्र न हो । जिसका चित्त एक ब…दुचित्ता जिसका चित्त एक बात पर स्थिर न हो । जो कभी एक बात की ओर प्रवृत्त हो और …

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
चिंतितउमा-कोश चिंतित: जिसे चिंता हो । चिंतायुक्त । फिक्रमद 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

चिंतित 📚 ➤ जिसे चिंता हो । चिंतायुक्त । फिक्रमद उमा-कोश

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
चिंतित 📚जिसे चिंता हो । चिंतायुक्त । फिक्रमद🟠🔵🟣🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड · १ पद कोश में नहीं मिले (एडमिन के पास जोड़ने हेतु दर्ज)

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬