॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: काटना, कतरना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
अंग्रेज़ी: to cut,to mow
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | छा | छे | छाः |
| द्वितीया | छाम् | छे | छाः |
| तृतीया | छया | छाभ्याम् | छाभिः |
| चतुर्थी | छायै | छाभ्याम् | छाभ्यः |
| पञ्चमी | छायाः | छाभ्याम् | छाभ्यः |
| षष्ठी | छायाः | छयोः | छानाम् |
| सप्तमी | छायाम् | छयोः | छासु |
| सम्बोधन | हे छे | हे छे | हे छाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | छ्यति | छ्यतः | छ्यन्ति |
| मध्यम | छ्यसि | छ्यथः | छ्यथ |
| उत्तम | छ्यामि | छ्यावः | छ्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: छ्यति · लिट्: चच्छौ · लुट्: छाता · लृट्: छास्यति · लोट्: छ्यतात् · लङ्: अच्छ्यत् · विधिलिङ्: छ्येत् · आशीर्लिङ्: छायात् · लुङ्: अच्छात् · लृङ्: अच्छास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: छान · ण्वुल्: छायकः · तृच्: छाता · यत्: छेयः · तव्य: छातव्यः · अनीयर्: छानीयः · क्त: छितः · क्तवतु: छितवान् · शतृ: छ्यन् · स्य-शतृ: छास्यन् · क्त्वा: छित्वा · ल्यप्: प्रच्छाय · तुमुन्: छातुम् · णमुल्: छायम् · घञ्: छायः · क्तिन्: छिति · क्वसु: चच्छिवान्
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
अंग्रेज़ी: a demon, vi, 21, 11.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दसः | दसौ | दसाः |
| द्वितीया | दसम् | दसौ | दसान् |
| तृतीया | दसेन | दसाभ्याम् | दसैः |
| चतुर्थी | दसाय | दसाभ्याम् | दसेभ्यः |
| पञ्चमी | दसात् / दसाद् | दसाभ्याम् | दसेभ्यः |
| षष्ठी | दसस्य | दसयोः | दसानाम् |
| सप्तमी | दसे | दसयोः | दसेषु |
| सम्बोधन | हे दस | हे दसौ | हे दसाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| छाम् | छा (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: छो + अच् 📚 अन्य सम्भावना: छा (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: छो + अच् | छा (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: छो + अच् |
| दस | दस (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: दस् + अच्) अन्य सम्भावना: दस (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: दस् + अच् |
छाम् 📚 ➤ काटना, कतरना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
दस 📚 ➤ शिक्षा । नसीहत । उपदेश उमा-कोश
अंग्रेज़ी (मोनियर-विलियम्स): a demon, vi, 21, 11.
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| दस |
वस्त्र के स्रोत (२.६.१११) — छाल, फल, कीड़े, रोएँ |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| छांदस | छाम् + दस | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड