॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: उत्कर्ष होना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: जये
अंग्रेज़ी: won, acquired, conquered, subdued, RV. viii, 76, 4; AV. &c.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जितः | जितौ | जिताः |
| द्वितीया | जितम् | जितौ | जितान् |
| तृतीया | जितेन | जिताभ्याम् | जितैः |
| चतुर्थी | जिताय | जिताभ्याम् | जितेभ्यः |
| पञ्चमी | जितात् / जिताद् | जिताभ्याम् | जितेभ्यः |
| षष्ठी | जितस्य | जितयोः | जितानाम् |
| सप्तमी | जिते | जितयोः | जितेषु |
| सम्बोधन | हे जित | हे जितौ | हे जिताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जयति | जयतः | जयन्ति |
| मध्यम | जयसि | जयथः | जयथ |
| उत्तम | जयामि | जयावः | जयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जयति · लिट्: जिगाय · लुट्: जेता · लृट्: जेष्यति · लोट्: जयतात् · लङ्: अजयत् · विधिलिङ्: जयेत् · आशीर्लिङ्: जीयात् · लुङ्: अजैषीत् · लृङ्: अजेष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: जयन · ण्वुल्: जायकः · तृच्: जेता · यत्: जेयः · तव्य: जेतव्यः · अनीयर्: जयनीयः · क्त: जितः · क्तवतु: जितवान् · शतृ: जयन् · स्य-शतृ: जेष्यन् · क्त्वा: जित्वा · ल्यप्: प्रजित्य · तुमुन्: जेतुम् · णमुल्: जायम् · क्तिन्: जिति · क्वसु: जिगिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| छा-जित | समास: छा + जित तत्पुरुष/कर्मधारय/बहुव्रीहि — प्रकार अर्थ पर निर्भर अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: जित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: जि + क्त 📚 अन्य सम्भावना: जित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: जि + क्त |
छाजित 📚छा 📚जित ➤ छा (काटना, कतरना (कर्तृवाचक कृदन्त)) + जित (उत्कर्ष होना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)))
संस्कृत: जये
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड