॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: से या में उत्पन्न, पैदा हुआ,वंशज, अवतीर्ण, उद्भूत
व्युत्पत्ति: जि / जन् / जु + ड (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जः | जौ | जाः |
| द्वितीया | जम् | जौ | जान् |
| तृतीया | जेन | जाभ्याम् | जैः |
| चतुर्थी | जाय | जाभ्याम् | जेभ्यः |
| पञ्चमी | जात् / जाद् | जाभ्याम् | जेभ्यः |
| षष्ठी | जस्य | जयोः | जानाम् |
| सप्तमी | जे | जयोः | जेषु |
| सम्बोधन | हे ज | हे जौ | हे जाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: अर्थ (‘परन्तु इसके विपरीत’ ‘दूसरी ओर’ ‘तो भी’)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: विकसना, फल लग जाना
संस्कृत: विशरणे
अंग्रेज़ी: to blossom, to bear fruits
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | फलतात् / फलताद् / फलतु | फलताम् | फलन्तु |
| मध्यम | फल / फलतात् / फलताद् | फलतम् | फलत |
| उत्तम | फलानि | फलाव | फलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: फलति · लिट्: पफाल · लुट्: फलिता · लृट्: फलिष्यति · लोट्: फलतात् · लङ्: अफलत् · विधिलिङ्: फलेत् · आशीर्लिङ्: फल्यात् · लुङ्: अफालीत् · लृङ्: अफलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: फलन · ण्वुल्: फालकः · तृच्: फलिता · ण्यत्: फाल्यः · तव्य: फलितव्यः · अनीयर्: फलनीयः · क्त: फुल्लः · क्तवतु: फुल्लवान् · शतृ: फलन् · स्य-शतृ: फलिष्यन् · क्त्वा: फलित्वा · ल्यप्: प्रफल्य · तुमुन्: फलितुम् · णमुल्: फालम् · घञ्: फालः · क्तिन्: फल्ति · क्वसु: फेलिवान्
जम् 📚 ➤ से या में उत्पन्न, पैदा हुआ,वंशज, अवतीर्ण, उद्भूत
तु 📚 ➤ अर्थ (‘परन्तु इसके विपरीत’ ‘दूसरी ओर’ ‘तो भी’)
फल 📚 ➤ विकसना, फल लग जाना
संस्कृत: विशरणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| तु 📚 | इसे व्यर्थ छेड़कर अपने सिर आफत लाया । (२) संकट में पड़ना । दु:ख को बुल… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| फल् 📚 | cl. 1. P. (Dhātup. xv, 9) फलति (ep. also Ā. ˚ते; pf. पफाल, MBh., 3. pl… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| जंतुफल | जम् + तु | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड