॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: खाना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: अदने
अंग्रेज़ी: to eat
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जमः | जमौ | जमाः |
| द्वितीया | जमम् | जमौ | जमान् |
| तृतीया | जमेन | जमाभ्याम् | जमैः |
| चतुर्थी | जमाय | जमाभ्याम् | जमेभ्यः |
| पञ्चमी | जमात् / जमाद् | जमाभ्याम् | जमेभ्यः |
| षष्ठी | जमस्य | जमयोः | जमानाम् |
| सप्तमी | जमे | जमयोः | जमेषु |
| सम्बोधन | हे जम | हे जमौ | हे जमाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जमति | जमतः | जमन्ति |
| मध्यम | जमसि | जमथः | जमथ |
| उत्तम | जमामि | जमावः | जमामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जमति · लिट्: जजाम · लुट्: जमिता · लृट्: जमिष्यति · लोट्: जमतात् · लङ्: अजमत् · विधिलिङ्: जमेत् · आशीर्लिङ्: जम्यात् · लुङ्: अजमीत् · लृङ्: अजमिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: जमन · ण्वुल्: जमकः · तृच्: जमिता · यत्: जम्यः · तव्य: जमितव्यः · अनीयर्: जमनीयः · क्त: जान्तः · क्तवतु: जान्तवान् · शतृ: जमन् · स्य-शतृ: जमिष्यन् · क्त्वा: जान्त्वा · ल्यप्: प्रजम्य · तुमुन्: जमितुम् · णमुल्: जमम् · घञ्: जमः · क्तिन्: जान्ति · क्वसु: जेमिवान्
अर्थ: जाना, संपादन करना, प्राप्त करना, मिलाना, पहुंचना
संस्कृत: गतिप्रापणयोः
अंग्रेज़ी: to go, to obtain, to reach
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आर | आरतुः | आरुः |
| मध्यम | आरिथ | आरथुः | आर |
| उत्तम | आर | आरिव | आरिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ऋच्छति · लिट्: आर · लुट्: अर्ता · लृट्: अरिष्यति · लोट्: ऋच्छतात् · लङ्: आर्च्छत् · विधिलिङ्: ऋच्छेत् · आशीर्लिङ्: अर्यात् · लुङ्: आर्षीत् · लृङ्: आरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अरण · ण्वुल्: आरकः · तृच्: अर्ता · यत्: अर्यः · ण्यत्: आर्यः · तव्य: अर्तव्यः · अनीयर्: अरणीयः · क्त: ऋतः · क्तवतु: ऋतवान् · शतृ: ऋच्छन् · स्य-शतृ: अरिष्यन् · क्त्वा: ऋत्वा · ल्यप्: प्रार्त्य · तुमुन्: अर्तुम् · णमुल्: आरम् · घञ्: आरः · क्तिन्: ऋति · क्वसु: अरिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| जमात् | जम (पुं.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: जम् + घञ् 📚 अन्य सम्भावना: जम (नपुं.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: जम् + अच् |
| आर | ऋ धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: ऋ धातु (जुहोत्यादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | आर (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
जमात् 📚 ➤ खाना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: अदने
आर 📚 ➤ जाना, संपादन करना, प्राप्त करना, मिलाना, पहुंचना
संस्कृत: गतिप्रापणयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| जम 📚 | पु संज्ञा पुं॰ दे॰ 'यम' | 🟠🟢🟤 |
| आर 📚 | वह लोहा जो खान से निकाला गया हो, पर साफ न किया गया हो । एक प्रकार का न… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| जमादार | जमात् + आर | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड