॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पुराना, प्राचीन
संस्कृत: वृद्धः, जीर्णत्वम् · पर्याय: प्रवयस्, स्थविर, वृद्ध, जीन, जरत्
व्युत्पत्ति: जॄ+क्त, (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जीर्णः | जीर्णौ | जीर्णाः |
| द्वितीया | जीर्णम् | जीर्णौ | जीर्णान् |
| तृतीया | जीर्णेन | जीर्णाभ्याम् | जीर्णैः |
| चतुर्थी | जीर्णाय | जीर्णाभ्याम् | जीर्णेभ्यः |
| पञ्चमी | जीर्णात् / जीर्णाद् | जीर्णाभ्याम् | जीर्णेभ्यः |
| षष्ठी | जीर्णस्य | जीर्णयोः | जीर्णानाम् |
| सप्तमी | जीर्णे | जीर्णयोः | जीर्णेषु |
| सम्बोधन | हे जीर्ण | हे जीर्णौ | हे जीर्णाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जीर्यति | जीर्यतः | जीर्यन्ति |
| मध्यम | जीर्यसि | जीर्यथः | जीर्यथ |
| उत्तम | जीर्यामि | जीर्यावः | जीर्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जीर्यति · लिट्: जजार · लुट्: जरिता · लृट्: जरिष्यति · लोट्: जीर्यतात् · लङ्: अजीर्यत् · विधिलिङ्: जीर्येत् · आशीर्लिङ्: जीर्यात् · लुङ्: अजरत् · लृङ्: अजरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: जरण · ण्वुल्: जारकः · तृच्: जरीता · ण्यत्: जार्यः · तव्य: जरीतव्यः · अनीयर्: जरणीयः · क्त: जीर्णः · क्तवतु: जीर्णवान् · शतृ: जीर्यन् · स्य-शतृ: जरीष्यन् · क्त्वा: जरीत्वा · ल्यप्: प्रजीर्य · तुमुन्: जरीतुम् · णमुल्: जारम् · क्तिन्: जीर्णि · क्वसु: जेरिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| जीर्णः | जीर्ण (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: जॄ + क्त 📚 |
जीर्णः 📚 ➤ पुराना, प्राचीन
संस्कृत: वृद्धः, जीर्णत्वम् · पर्याय: प्रवयस्, स्थविर, वृद्ध, जीन, जरत्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| जीर्ण 📚 | बहुत बुड्ढा । बुढापे से जर्जर | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| जीर्ण |
बूढ़ा (२.६.४२) — प्रवया, स्थविर, वृद्ध, जीन, जरत् |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड