॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: उद्योग करना, व्यवहार करना, प्रशंसा करना, स्तुति करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: व्यवहारे स्तुतौ च
अंग्रेज़ी: to deal, to transact, to do business, to barter, to praise
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पना | पने | पनाः |
| द्वितीया | पनाम् | पने | पनाः |
| तृतीया | पनया | पनाभ्याम् | पनाभिः |
| चतुर्थी | पनायै | पनाभ्याम् | पनाभ्यः |
| पञ्चमी | पनायाः | पनाभ्याम् | पनाभ्यः |
| षष्ठी | पनायाः | पनयोः | पनानाम् |
| सप्तमी | पनायाम् | पनयोः | पनासु |
| सम्बोधन | हे पने | हे पने | हे पनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पनायति | पनायतः | पनायन्ति |
| मध्यम | पनायसि | पनायथः | पनायथ |
| उत्तम | पनायामि | पनायावः | पनायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पनायति · लिट्: पनायाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): पेने · लुट्: पनायिता · लुट् (आत्मने.): पनिता · लृट्: पनायिष्यति · लृट् (आत्मने.): पनिष्यते · लोट्: पनायतात् · लङ्: अपनायत् · विधिलिङ्: पनायेत् · आशीर्लिङ्: पनाय्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): पनिषीष्ट · लुङ्: अपनायीत् · लुङ् (आत्मने.): अपनिष्ट · लृङ्: अपनायिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अपनिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पनन · ण्वुल्: पानकः · तृच्: पनिता · यत्: पनाय्यः · ण्यत्: पान्यः · तव्य: पनितव्यः · अनीयर्: पननीयः · क्त: पनितः · क्तवतु: पनितवान् · शतृ: पनायन् · स्य-शतृ: पनायिष्यन् · क्त्वा: पनित्वा · ल्यप्: प्रपन्य · तुमुन्: पनितुम् · णमुल्: पानम् · घञ्: पानः · क्तिन्: पान्ति · क्वसु: पेनिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| झर-पना | समास: झर + पना तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: पना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: पन् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: पना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: पन् + अच् | पना (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: पन् + अच् |
झरपना 📚झर 📚पना ➤ झर (प्रपातिका, झरना, निर्झर, नदी) + पना (उद्योग करना, व्यवहार करना, प्रशंसा करना, स्तुति करना (कर्तृ…)
संस्कृत: व्यवहारे स्तुतौ च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| झर 📚 | पानी गिराने का स्थान । निर्झर | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| पना 📚 | आम, इमली आदि के रस से बनाया जानेवाला एक प्रकार का शरबत । पानक । प्रपान… | 🟠 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| झर |
झरना (२.३.५) — वारिप्रवाह, निर्झर |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड