॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: तप्त होना, जलना, जलाना, तप्त करना, मन या शरीर में जलना
संस्कृत: दाहे
अंग्रेज़ी: to become hot, to glow, to burn, to be jealous
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अतपत् / अतपद् / अतापयत् / अतापयद् | अतपताम् / अतापयताम् | अतपन् / अतापयन् |
| मध्यम | अतपः / अतापयः | अतपतम् / अतापयतम् | अतपत / अतापयत |
| उत्तम | अतपम् / अतापयम् | अतपाव / अतापयाव | अतपाम / अतापयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तपति · लट् (आत्मने.): तापयते · लिट्: तताप · लिट् (आत्मने.): तापयाञ्चक्रे · लुट्: तप्ता · लुट् (आत्मने.): तापयिता · लृट्: तप्स्यति · लृट् (आत्मने.): तापयिष्यते · लोट्: तपतात् · लोट् (आत्मने.): तापयताम् · लङ्: अतपत् · लङ् (आत्मने.): अतापयत · विधिलिङ्: तपेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): तापयेत · आशीर्लिङ्: तप्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): तापयिषीष्ट · लुङ्: अताप्सीत् · लुङ् (आत्मने.): अतीतपत · लृङ्: अतप्स्यत् · लृङ् (आत्मने.): अतापयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तपन · ण्वुल्: तापकः · तृच्: तप्ता · यत्: तप्यः · तव्य: तप्तव्यः · अनीयर्: तपनीयः · क्त: तप्तः · क्तवतु: तप्तवान् · शतृ: तपन् · स्य-शतृ: तप्स्यन् · शानच्: तापयमानः · क्त्वा: तप्त्वा · ल्यप्: प्रतप्य · तुमुन्: तप्तुम् · णमुल्: तापम् · घञ्: तापः · क्तिन्: तप्ति · क्वसु: तेपिवान्
अर्थ: करोति,कीर्यते अनेन इति,कृ(कॄ-अप्)
संस्कृत: किरणः, बलिः, हस्तः · पर्याय: किरण, अस्र, मयूख, अंशु, गभस्ति
व्युत्पत्ति: कृ+अप्,अच् वा (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | करः | करौ | कराः |
| द्वितीया | करम् | करौ | करान् |
| तृतीया | करेण | कराभ्याम् | करैः |
| चतुर्थी | कराय | कराभ्याम् | करेभ्यः |
| पञ्चमी | करात् / कराद् | कराभ्याम् | करेभ्यः |
| षष्ठी | करस्य | करयोः | कराणाम् |
| सप्तमी | करे | करयोः | करेषु |
| सम्बोधन | हे कर | हे करौ | हे कराः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
तपः 📚 ➤ तप्त होना, जलना, जलाना, तप्त करना, मन या शरीर में जलना
संस्कृत: दाहे
कर 📚 ➤ करोति,कीर्यते अनेन इति,कृ(कॄ-अप्)
संस्कृत: किरणः, बलिः, हस्तः · पर्याय: किरण, अस्र, मयूख, अंशु, गभस्ति
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| तप् 📚 | (cf. √ 1. पत्) cl. 4. Ā. ˚प्यते, to rule, Dhātup. xxvi, 50 | 🔵🟣 |
| कर 📚 | हाथ । मुहा॰—कर गहना=(१) हाथ पकड़ना । (२) पणिग्रहण या विवाह करना । कर म… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| कर |
बलि (३.३.२०३) — भेंट, झुर्री किरण के नाम (१.३.३७) — किरण, अस्र, मयूख, अंशु, गभस्ति, घृणि, रश्मि, भानु |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड