॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: संतप्त होना, जलना, जलाना, तप्त करना, मन में या शरीर में जलना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: सन्तापे · पर्याय: स्वर्ण, सुवर्ण, कनक, हिरण्य, हेमन्
अंग्रेज़ी: to be heated, W.
व्युत्पत्ति: तप्+अनीयर् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | तपनीयः | तपनीयौ | तपनीयाः |
| द्वितीया | तपनीयम् | तपनीयौ | तपनीयान् |
| तृतीया | तपनीयेन | तपनीयाभ्याम् | तपनीयैः |
| चतुर्थी | तपनीयाय | तपनीयाभ्याम् | तपनीयेभ्यः |
| पञ्चमी | तपनीयात् / तपनीयाद् | तपनीयाभ्याम् | तपनीयेभ्यः |
| षष्ठी | तपनीयस्य | तपनीययोः | तपनीयानाम् |
| सप्तमी | तपनीये | तपनीययोः | तपनीयेषु |
| सम्बोधन | हे तपनीय | हे तपनीयौ | हे तपनीयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तपति | तपतः | तपन्ति |
| मध्यम | तपसि | तपथः | तपथ |
| उत्तम | तपामि | तपावः | तपामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तपति · लिट्: तताप · लुट्: तप्ता · लृट्: तप्स्यति · लोट्: तपतात् · लङ्: अतपत् · विधिलिङ्: तपेत् · आशीर्लिङ्: तप्यात् · लुङ्: अताप्सीत् · लृङ्: अतप्स्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तपन · ण्वुल्: तापकः · तृच्: तप्ता · यत्: तप्यः · तव्य: तप्तव्यः · अनीयर्: तपनीयः · क्त: तप्तः · क्तवतु: तप्तवान् · शतृ: तपन् · स्य-शतृ: तप्स्यन् · क्त्वा: तप्त्वा · ल्यप्: प्रतप्य · तुमुन्: तप्तुम् · णमुल्: तापम् · घञ्: तापः · क्तिन्: तप्ति · क्वसु: तेपिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| तपनीयः | तपनीय (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: तप् + अनीयर् 📚 |
तपनीयः 📚 ➤ संतप्त होना, जलना, जलाना, तप्त करना, मन में या शरीर में जलना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: सन्तापे · पर्याय: स्वर्ण, सुवर्ण, कनक, हिरण्य, हेमन्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| तपनीय 📚 | सोना | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| तपनीय |
सोने के नाम (२.९.९४) — स्वर्ण, सुवर्ण, कनक, हिरण्य, हेम, हाटक, शातकुम्भ, गांगेय |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड