॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: अन्धकार
संस्कृत: गुणः, अन्धकारः, राहुः · पर्याय: सत्त्व, रजस्, रस
व्युत्पत्ति: तम्+असुन् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | तमः | तमसी | तमांसि |
| द्वितीया | तमः | तमसी | तमांसि |
| तृतीया | तमसा | तमोभ्याम् | तमोभिः |
| चतुर्थी | तमसे | तमोभ्याम् | तमोभ्यः |
| पञ्चमी | तमसः | तमोभ्याम् | तमोभ्यः |
| षष्ठी | तमसः | तमसोः | तमसाम् |
| सप्तमी | तमसि | तमसोः | तमस्सु / तमःसु |
| सम्बोधन | हे तमः | हे तमसी | हे तमांसि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: जल
व्युत्पत्ति: मा + क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | मम् | मे | मानि |
| द्वितीया | मम् | मे | मानि |
| तृतीया | मेन | माभ्याम् | मैः |
| चतुर्थी | माय | माभ्याम् | मेभ्यः |
| पञ्चमी | मात् / माद् | माभ्याम् | मेभ्यः |
| षष्ठी | मस्य | मयोः | मानाम् |
| सप्तमी | मे | मयोः | मेषु |
| सम्बोधन | हे म | हे मे | हे मानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: जाने वाला, गन्ता
व्युत्पत्ति: या + ड (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | यः | यौ | याः |
| द्वितीया | यम् | यौ | यान् |
| तृतीया | येन | याभ्याम् | यैः |
| चतुर्थी | याय | याभ्याम् | येभ्यः |
| पञ्चमी | यात् / याद् | याभ्याम् | येभ्यः |
| षष्ठी | यस्य | ययोः | यानाम् |
| सप्तमी | ये | ययोः | येषु |
| सम्बोधन | हे य | हे यौ | हे याः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
तमः 📚 ➤ अन्धकार
संस्कृत: गुणः, अन्धकारः, राहुः · पर्याय: सत्त्व, रजस्, रस
मम् 📚 ➤ जल
य 📚 ➤ जाने वाला, गन्ता
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| तमस् 📚 | अंधकार | 🟠🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| तमस् |
अन्धकार के नाम (१.८.३) — अन्धकार, ध्वान्त, तमिस्र, तिमिर |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| तमोमंय | तमः + मम् | विसर्ग → उ (हशि च) | हशि च (६.१.११४) |
| तमोमंय | मम् + य | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड