॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पर जाना, तैरना
संस्कृत: प्लवनतरणयोः
अंग्रेज़ी: to cross, to float, to swim
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तरतात् / तरताद् / तरतु | तरताम् | तरन्तु |
| मध्यम | तर / तरतात् / तरताद् | तरतम् | तरत |
| उत्तम | तराणि | तराव | तराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तरति · लिट्: ततार · लुट्: तरिता · लृट्: तरिष्यति · लोट्: तरतात् · लङ्: अतरत् · विधिलिङ्: तरेत् · आशीर्लिङ्: तीर्यात् · लुङ्: अतारीत् · लृङ्: अतरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तरण · ण्वुल्: तारकः · तृच्: तरीता · ण्यत्: तार्यः · तव्य: तरीतव्यः · अनीयर्: तरणीयः · क्त: तीर्णः · क्तवतु: तीर्णवान् · शतृ: तरन् · स्य-शतृ: तरीष्यन् · क्त्वा: तीर्त्वा · ल्यप्: प्रतीर्य · तुमुन्: तरीतुम् · णमुल्: तारम् · क्तिन्: तीर्णि · क्वसु: तितीर्वान्
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
अंग्रेज़ी: (fr. pronominal base 3. इ), Ved. a particle of affirmation and restriction (generally after short words at the
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: शुद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शोधने
अंग्रेज़ी: to purify,to cleanse
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दाः | दौ | दाः |
| द्वितीया | दाम् | दौ | दः |
| तृतीया | दा | दाभ्याम् | दाभिः |
| चतुर्थी | दे | दाभ्याम् | दाभ्यः |
| पञ्चमी | दः | दाभ्याम् | दाभ्यः |
| षष्ठी | दः | दोः | दाम् |
| सप्तमी | दि | दोः | दासु |
| सम्बोधन | हे दाः | हे दौ | हे दाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दायति | दायतः | दायन्ति |
| मध्यम | दायसि | दायथः | दायथ |
| उत्तम | दायामि | दायावः | दायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दायति · लिट्: ददौ · लुट्: दाता · लृट्: दास्यति · लोट्: दायतात् · लङ्: अदायत् · विधिलिङ्: दायेत् · आशीर्लिङ्: दायात् · लुङ्: अदासीत् · लृङ्: अदास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दातः · क्तवतु: दातवान् · शतृ: दायन् · स्य-शतृ: दास्यन् · क्त्वा: दात्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · घञ्: दायः · क्तिन्: दाति · क्वसु: ददिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| तर | तॄ धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: तर (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | तर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: तॄ + अच् |
| ईम् | अव्ययम् 📚 |
| दा | दा (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दै + अच् 📚 अन्य सम्भावना: दय (नपुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दय् + अच् | दा (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: दै + अच् |
तर 📚 ➤ पर जाना, तैरना
संस्कृत: प्लवनतरणयोः
ईम् 📚 ➤ (fr. pronominal base 3. इ), Ved. a particle of affirmation and restriction (generally after short words at the (अंग्रेज़ी कोश)
दा 📚 ➤ शुद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शोधने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| तॄ 📚 | cl. 1. P. (rarely Ā.) तरति (Subj. तरत्, impf. अतरत्, p. तरत् inf. … | 🔵🟣🟢🟤 |
| ईम् 📚 | ind. (fr. pronominal base 3. इ), Ved. a particle of affirmation and re… | 🔵🟣🟢 |
| दा 📚 | सितार का एक बोल । जैसे,—दा दिर दा ड़ा इत्यादि | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| तरेंदा | तर + ईम् | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
| तरेंदा | ईम् + दा | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड