॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: घमण्ड, अहङ्कार, धृष्टता, अभिमान
संस्कृत: मदः · पर्याय: अवलेप, अवष्टम्भ, चित्तोद्रेक, स्मय, मद
व्युत्पत्ति: दृप् + घञ्, अच् वा (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दर्पः | दर्पौ | दर्पाः |
| द्वितीया | दर्पम् | दर्पौ | दर्पान् |
| तृतीया | दर्पेण | दर्पाभ्याम् | दर्पैः |
| चतुर्थी | दर्पाय | दर्पाभ्याम् | दर्पेभ्यः |
| पञ्चमी | दर्पात् / दर्पाद् | दर्पाभ्याम् | दर्पेभ्यः |
| षष्ठी | दर्पस्य | दर्पयोः | दर्पाणाम् |
| सप्तमी | दर्पे | दर्पयोः | दर्पेषु |
| सम्बोधन | हे दर्प | हे दर्पौ | हे दर्पाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दर्पम् | दर्प (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: दृप् + अच्) अन्य सम्भावना: अव्यय — दृप् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) | दर्प (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दृप् + अच् |
दर्पम् 📚 ➤ घमण्ड, अहङ्कार, धृष्टता, अभिमान
संस्कृत: मदः · पर्याय: अवलेप, अवष्टम्भ, चित्तोद्रेक, स्मय, मद
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दर्प 📚 | घमंड । अहंकार । अभिमान । गर्व । ताव | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| दर्प |
घमण्ड (१.७.२३) — अवलेप, अवष्टम्भ, चित्तोद्रेक, स्मय, मद |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड