॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: फोड़ना, फाड़ना
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दल् | दलौ | दलः |
| द्वितीया | दलम् | दलौ | दलः |
| तृतीया | दला | दल्भ्याम् | दल्भिः |
| चतुर्थी | दले | दल्भ्याम् | दल्भ्यः |
| पञ्चमी | दलः | दल्भ्याम् | दल्भ्यः |
| षष्ठी | दलः | दलोः | दलाम् |
| सप्तमी | दलि | दलोः | दल्ट्सु / दल्ठ्सु / दल्सु |
| सम्बोधन | हे दल् | हे दलौ | हे दलः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: न गच्छतीति-गम्+ड "चलने में असमर्थ, अगम्य"
संस्कृत: पर्वतः, वृक्षः · पर्याय: महीध्र, शिखरिन्, क्ष्माभृत्, अहार्य, धर
व्युत्पत्ति: - न गच्छतीति-गम्+ड (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अगः | अगौ | अगाः |
| द्वितीया | अगम् | अगौ | अगान् |
| तृतीया | अगेन | अगाभ्याम् | अगैः |
| चतुर्थी | अगाय | अगाभ्याम् | अगेभ्यः |
| पञ्चमी | अगात् / अगाद् | अगाभ्याम् | अगेभ्यः |
| षष्ठी | अगस्य | अगयोः | अगानाम् |
| सप्तमी | अगे | अगयोः | अगेषु |
| सम्बोधन | हे अग | हे अगौ | हे अगाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: जन, मनुष्य
संस्कृत: लोकः, प्रजा
अंग्रेज़ी: humans, people, society
व्युत्पत्ति: जन् +
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जनः | जनौ | जनाः |
| द्वितीया | जनम् | जनौ | जनान् |
| तृतीया | जनेन | जनाभ्याम् | जनैः |
| चतुर्थी | जनाय | जनाभ्याम् | जनेभ्यः |
| पञ्चमी | जनात् / जनाद् | जनाभ्याम् | जनेभ्यः |
| षष्ठी | जनस्य | जनयोः | जनानाम् |
| सप्तमी | जने | जनयोः | जनेषु |
| सम्बोधन | हे जन | हे जनौ | हे जनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दल् | दल् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: दल् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| अगम् | अग (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: अग् + अच्) अन्य सम्भावना: अग (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | अग (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| जन | जन (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: जन् + घञ्) |
दल् 📚 ➤ फोड़ना, फाड़ना
अगम् 📚 ➤ न गच्छतीति-गम्+ड "चलने में असमर्थ, अगम्य"
संस्कृत: पर्वतः, वृक्षः · पर्याय: महीध्र, शिखरिन्, क्ष्माभृत्, अहार्य, धर
जन 📚 ➤ जन, मनुष्य
संस्कृत: लोकः, प्रजा
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दल् 📚 | (= √ दॄ) cl. 1. ˚लति (pf. ददाल, Bhaṭṭ. xiv; aor. pl. अदालिषुर्, xv) to… | 🔵🟣 |
| अग 📚 | न चलनेवाला । अचर । स्थावर | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| जन 📚 | लोक । लोग । यौ॰—जनअपवाद = अफवाह । लोकापवाद | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| दल् |
पत्ते के नाम (२.४.१४) — पत्र, पलाश, छदन, पर्ण, छद |
| जन |
लोक (३.३.२) — संसार |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| दलगंजन | दल् + अगम् | हल्-अच् संयोग | — |
| दलगंजन | अगम् + जन | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड