॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नमस्कार करना, वंदन करना, सम्मान देना, नमना, शब्द करना
संस्कृत: प्रह्वत्वे शब्दे च
अंग्रेज़ी: to salute,to greet, to respect, to bend, to sound
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नमतात् / नमताद् / नमतु | नमताम् | नमन्तु |
| मध्यम | नम / नमतात् / नमताद् | नमतम् | नमत |
| उत्तम | नमानि | नमाव | नमाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नमति · लिट्: ननाम · लुट्: नन्ता · लृट्: नंस्यति · लोट्: नमतात् · लङ्: अनमत् · विधिलिङ्: नमेत् · आशीर्लिङ्: नम्यात् · लुङ्: अनंसीत् · लृङ्: अनंस्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नमन · ण्वुल्: नामकः · तृच्: नन्ता · यत्: नम्यः · तव्य: नन्तव्यः · अनीयर्: नमनीयः · क्त: नतः · क्तवतु: नतवान् · शतृ: नमन् · स्य-शतृ: नंस्यन् · क्त्वा: नत्वा · ल्यप्: प्रणत्य · तुमुन्: नन्तुम् · णमुल्: नामम् · घञ्: नामः · क्तिन्: नति · क्वसु: नेमिवान्
अर्थ: न जायते नञ् - जन्+ड "अजन्मा, अनादि"
संस्कृत: अजः, शिवः, विष्णुः · पर्याय: स्तभ, छाग, वस्त, छगलक
व्युत्पत्ति: - न जायते नञ् - जन्+ड (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अजः | अजौ | अजाः |
| द्वितीया | अजम् | अजौ | अजान् |
| तृतीया | अजेन | अजाभ्याम् | अजैः |
| चतुर्थी | अजाय | अजाभ्याम् | अजेभ्यः |
| पञ्चमी | अजात् / अजाद् | अजाभ्याम् | अजेभ्यः |
| षष्ठी | अजस्य | अजयोः | अजानाम् |
| सप्तमी | अजे | अजयोः | अजेषु |
| सम्बोधन | हे अज | हे अजौ | हे अजाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| नम | नम् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: नम (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: नम् + अच् | नम (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: नम् + अच् |
| अज | अज (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अज् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन | अज (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
नम 📚 ➤ नमस्कार करना, वंदन करना, सम्मान देना, नमना, शब्द करना
संस्कृत: प्रह्वत्वे शब्दे च
अज 📚 ➤ न जायते नञ् - जन्+ड "अजन्मा, अनादि"
संस्कृत: अजः, शिवः, विष्णुः · पर्याय: स्तभ, छाग, वस्त, छगलक
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नम् 📚 | cl. 1. P. नमति (Dhātup. xxiii, 12), ˚ते (mostly intrans.; cf. Pāṇ. ii… | 🔵🟣 |
| अज 📚 | जिसका जन्म न हो । जन्म के बंधन से रहित । अजन्मा । स्वयंभू | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अज |
बकरा (२.९.७७) — स्तभ, छाग, बस्त, छगलक |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| नमाज | नम + अज | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड