॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नाचना, नृत्य करना
संस्कृत: गात्रविक्षेपे
अंग्रेज़ी: to dance,to gesticulate, to enact
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अनर्तीत् / अनर्तीद् | अनर्तिष्टाम् | अनर्तिषुः |
| मध्यम | अनर्तीः | अनर्तिष्टम् | अनर्तिष्ट |
| उत्तम | अनर्तिषम् | अनर्तिष्व | अनर्तिष्म |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नृत्यति · लिट्: ननर्त · लुट्: नर्तिता · लृट्: नर्तिष्यति · लोट्: नृत्यतात् · लङ्: अनृत्यत् · विधिलिङ्: नृत्येत् · आशीर्लिङ्: नृत्यात् · लुङ्: अनर्तीत् · लृङ्: अनर्तिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नर्तन · ण्वुल्: नर्तकः · तृच्: नर्तिता · तव्य: नर्तितव्यः · अनीयर्: नर्तनीयः · क्त: नृत्तः · क्तवतु: नृत्तवान् · शतृ: नृत्यन् · स्य-शतृ: नर्त्स्यन् · क्त्वा: नर्तित्वा · ल्यप्: प्रनृत्य · तुमुन्: नर्तितुम् · णमुल्: नर्तम् · घञ्: नर्तः · क्तिन्: नृत्ति · क्वसु: ननृत्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| नर्ति | नृत् धातु (दिवादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: नर्तिन् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | नर्तिन् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
नर्ति 📚 ➤ नाचना, नृत्य करना
संस्कृत: गात्रविक्षेपे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नृत् 📚 | cl. 4. P. (Dhātup. xxvi, 9) नृत्यति (ep. also ˚ते; pf. ननर्त, ननृतुर्… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड