॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | रियतात् / रियताद् / रियतु | रियताम् | रियन्तु |
| मध्यम | रिय / रियतात् / रियताद् | रियतम् | रियत |
| उत्तम | रियाणि | रियाव | रियाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रियति · लिट्: रिराय · लुट्: रेता · लृट्: रेष्यति · लोट्: रियतात् · लङ्: अरियत् · विधिलिङ्: रियेत् · आशीर्लिङ्: रीयात् · लुङ्: अरैषीत् · लृङ्: अरेष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रयण · ण्वुल्: रायकः · तृच्: रेता · यत्: रेयः · तव्य: रेतव्यः · अनीयर्: रयणीयः · क्त: रितः · क्तवतु: रितवान् · शतृ: रियन् · स्य-शतृ: रेष्यन् · क्त्वा: रित्वा · ल्यप्: प्ररित्य · तुमुन्: रेतुम् · णमुल्: रायम् · क्तिन्: रिति · क्वसु: रिरिवान्
अर्थ: इन्द्र् का विशेषण
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | लः | लौ | लाः |
| द्वितीया | लम् | लौ | लान् |
| तृतीया | लेन | लाभ्याम् | लैः |
| चतुर्थी | लाय | लाभ्याम् | लेभ्यः |
| पञ्चमी | लात् / लाद् | लाभ्याम् | लेभ्यः |
| षष्ठी | लस्य | लयोः | लानाम् |
| सप्तमी | ले | लयोः | लेषु |
| सम्बोधन | हे ल | हे लौ | हे लाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
न 📚 ➤ निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
आरिय 📚 ➤ जाना
संस्कृत: गतौ
ल 📚 ➤ इन्द्र् का विशेषण
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| र् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| नारियल | न + आरिय | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड