॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: मार डालना, जाना
संस्कृत: हिंसागत्योः
अंग्रेज़ी: to kill, to destroy, to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अहन् | अहताम् | अघ्नन् |
| मध्यम | अहन् | अहतम् | अहत |
| उत्तम | अहनम् | अहन्व | अहन्म |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: हन्ति · लिट्: जघान · लुट्: हन्ता · लृट्: हनिष्यति · लोट्: हतात् · लङ्: अहन् · विधिलिङ्: हन्यात् · आशीर्लिङ्: वध्यात् · लुङ्: अवधीत् · लृङ्: अहनिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हनन · ण्वुल्: घातकः · तृच्: हन्ता · यत्: वध्यः · ण्यत्: घात्यः · तव्य: हन्तव्यः · अनीयर्: हननीयः · क्त: हतः · क्तवतु: हतवान् · शतृ: घ्नन् · स्य-शतृ: हनिष्यन् · क्त्वा: हत्वा · ल्यप्: प्रहत्य · तुमुन्: हन्तुम् · णमुल्: घातम् · घञ्: घातः · क्तिन्: हेति · क्वसु: जघ्निवान्
अर्थ: अटकल, अंदाज
संस्कृत: तर्कः · पर्याय: अध्याहार, तर्क, नूनम्, हुम्
व्युत्पत्ति: ऊह्+घञ् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ऊहः | ऊहौ | ऊहाः |
| द्वितीया | ऊहम् | ऊहौ | ऊहान् |
| तृतीया | ऊहेन | ऊहाभ्याम् | ऊहैः |
| चतुर्थी | ऊहाय | ऊहाभ्याम् | ऊहेभ्यः |
| पञ्चमी | ऊहात् / ऊहाद् | ऊहाभ्याम् | ऊहेभ्यः |
| षष्ठी | ऊहस्य | ऊहयोः | ऊहानाम् |
| सप्तमी | ऊहे | ऊहयोः | ऊहेषु |
| सम्बोधन | हे ऊह | हे ऊहौ | हे ऊहाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| न | अव्ययम् 📚 |
| अहन् | हन् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: हन् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन |
| ऊह | ऊह (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: ऊह् + घञ्) अन्य सम्भावना: उह् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन | वह् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन |
न 📚 ➤ निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
अहन् 📚 ➤ मार डालना, जाना
संस्कृत: हिंसागत्योः
ऊह 📚 ➤ अटकल, अंदाज
संस्कृत: तर्कः · पर्याय: अध्याहार, तर्क, नूनम्, हुम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| हन् 📚 | मारनेवाला । वध करनेवाला । हननेवाला । (समस्त पदों में प्रयुक्त) । जैसे,… | 🟠🔵🟣🟤 |
| ऊह 📚 | क्लेश या दु:ख सूचक शब्द । ओह | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| ऊह |
तर्क के नाम (१.५.४) — अध्याहार, तर्क |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| नाहनूह | न + अहन् | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
| नाहनूह | अहन् + ऊह | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड