॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पैर, किरन, किसी श्लोक का चौथा हिस्सा
संस्कृत: चरणः, किरणः, तुर्यांशः, पर्वतसमीपस्थाल्पपर्वतः, तुरीयोभागः · पर्याय: प्रत्यन्तपर्वत
अंग्रेज़ी: Foot, Ray, One-fourth of a verse
व्युत्पत्ति: पद् + घञ् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पादः | पादौ | पादाः |
| द्वितीया | पादम् | पादौ | पादान् |
| तृतीया | पादेन | पादाभ्याम् | पादैः |
| चतुर्थी | पादाय | पादाभ्याम् | पादेभ्यः |
| पञ्चमी | पादात् / पादाद् | पादाभ्याम् | पादेभ्यः |
| षष्ठी | पादस्य | पादयोः | पादानाम् |
| सप्तमी | पादे | पादयोः | पादेषु |
| सम्बोधन | हे पाद | हे पादौ | हे पादाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: पर जाना, तैरना
संस्कृत: प्लवनतरणयोः
अंग्रेज़ी: to cross, to float, to swim
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तरतात् / तरताद् / तरतु | तरताम् | तरन्तु |
| मध्यम | तर / तरतात् / तरताद् | तरतम् | तरत |
| उत्तम | तराणि | तराव | तराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तरति · लिट्: ततार · लुट्: तरिता · लृट्: तरिष्यति · लोट्: तरतात् · लङ्: अतरत् · विधिलिङ्: तरेत् · आशीर्लिङ्: तीर्यात् · लुङ्: अतारीत् · लृङ्: अतरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तरण · ण्वुल्: तारकः · तृच्: तरीता · ण्यत्: तार्यः · तव्य: तरीतव्यः · अनीयर्: तरणीयः · क्त: तीर्णः · क्तवतु: तीर्णवान् · शतृ: तरन् · स्य-शतृ: तरीष्यन् · क्त्वा: तीर्त्वा · ल्यप्: प्रतीर्य · तुमुन्: तरीतुम् · णमुल्: तारम् · क्तिन्: तीर्णि · क्वसु: तितीर्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पदाम् | पाद (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, बहुवचन 📚 अन्य सम्भावना: पद् (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, बहुवचन | पदा (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: पद् + अच् |
| तर | तॄ धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: तर (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | तर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: तॄ + अच् |
पदाम् 📚 ➤ पैर, किरन, किसी श्लोक का चौथा हिस्सा
संस्कृत: चरणः, किरणः, तुर्यांशः, पर्वतसमीपस्थाल्पपर्वतः, तुरीयोभागः · पर्याय: प्रत्यन्तपर्वत
तर 📚 ➤ पर जाना, तैरना
संस्कृत: प्लवनतरणयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पाद 📚 | चरण । पैर । पाँव । यौ॰—पादत्राण । विशेष—यह शब्द जब किसी के नाम या पद क… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| तॄ 📚 | cl. 1. P. (rarely Ā.) तरति (Subj. तरत्, impf. अतरत्, p. तरत् inf. … | 🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| पाद |
मुख्य पर्वत के पास के छोटे पर्वत (२.३.७) — प्रत्यन्तपर्वत पैर (२.६.७२) — पद्, अंघ्रि, चरण |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पदांतर | पदाम् + तर | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड