॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जलाना, नष्ट करना, दुःख देना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: भस्मीकरणे · पर्याय: अग्नि, वैश्वानर, वह्नि, वीतिहोत्र, धन्ञ्जय
अंग्रेज़ी: to reduce to ashes,to burn, to destroy, to cause pain
व्युत्पत्ति: दह् + ल्युट् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दहनम् | दहने | दहनानि |
| द्वितीया | दहनम् | दहने | दहनानि |
| तृतीया | दहनेन | दहनाभ्याम् | दहनैः |
| चतुर्थी | दहनाय | दहनाभ्याम् | दहनेभ्यः |
| पञ्चमी | दहनात् / दहनाद् | दहनाभ्याम् | दहनेभ्यः |
| षष्ठी | दहनस्य | दहनयोः | दहनानाम् |
| सप्तमी | दहने | दहनयोः | दहनेषु |
| सम्बोधन | हे दहन | हे दहने | हे दहनानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दहति | दहतः | दहन्ति |
| मध्यम | दहसि | दहथः | दहथ |
| उत्तम | दहामि | दहावः | दहामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दहति · लिट्: ददाह · लुट्: दग्धा · लृट्: धक्ष्यति · लोट्: दहतात् · लङ्: अदहत् · विधिलिङ्: दहेत् · आशीर्लिङ्: दह्यात् · लुङ्: अधाक्षीत् · लृङ्: अधक्ष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दहन · ण्वुल्: दाहकः · तृच्: दग्धा · ण्यत्: दाह्यः · तव्य: दग्धव्यः · अनीयर्: दहनीयः · क्त: दग्धः · क्तवतु: दग्धवान् · शतृ: दहन् · स्य-शतृ: धक्ष्यन् · क्त्वा: दग्ध्वा · ल्यप्: प्रदह्य · तुमुन्: दग्धुम् · णमुल्: दाहम् · घञ्: दाहः · क्तिन्: दग्धि · क्वसु: देहिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| परिदहन | दहन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: परि + दह् + ल्युट् 📚 अन्य सम्भावना: परिदहन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
परिदहन 📚 ➤ जलाना, नष्ट करना, दुःख देना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: भस्मीकरणे · पर्याय: अग्नि, वैश्वानर, वह्नि, वीतिहोत्र, धन्ञ्जय
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दहन 📚 | जलने की क्रिया या भाव । भस्म होने या करने की क्रिया । दाह । जैसे, लंका… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| दहन |
अग्नि के और नाम (१.१.६७) — हिरण्यरेता, हुतभुज्, हव्यवाहन, सप्तार्चि, दमुना, शुक्र, चित्रभानु, विभावसु |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड