॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
अंग्रेज़ी: cleaning, purifying (See सु-पु॑).
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पु | पुनी | पूनि |
| द्वितीया | पु | पुनी | पूनि |
| तृतीया | पुना | पुभ्याम् | पुभिः |
| चतुर्थी | पुने | पुभ्याम् | पुभ्यः |
| पञ्चमी | पुनः | पुभ्याम् | पुभ्यः |
| षष्ठी | पुनः | पुनोः | पूनाम् |
| सप्तमी | पुनि | पुनोः | पुषु |
| सम्बोधन | हे पु / हे पो | हे पुनी | हे पूनि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: खेलना, क्रीड़ा करना
संस्कृत: विलसने विकसने च
अंग्रेज़ी: to foster,to cherish,to play
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चलतात् / चलताद् / चलतु | चलताम् | चलन्तु |
| मध्यम | चल / चलतात् / चलताद् | चलतम् | चलत |
| उत्तम | चलानि | चलाव | चलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चलति · लिट्: चचाल · लुट्: चलिता · लृट्: चलिष्यति · लोट्: चलतात् · लङ्: अचलत् · विधिलिङ्: चलेत् · आशीर्लिङ्: चल्यात् · लुङ्: अचालीत् · लृङ्: अचलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चलन · ण्वुल्: चालकः · तृच्: चलिता · ण्यत्: चाल्यः · तव्य: चलितव्यः · अनीयर्: चलनीयः · क्त: चलितः · क्तवतु: चलितवान् · शतृ: चलन् · स्य-शतृ: चलिष्यन् · क्त्वा: चलित्वा · ल्यप्: प्रचल्य · तुमुन्: चलितुम् · णमुल्: चालम् · घञ्: चालः · क्तिन्: चल्ति · क्वसु: चेलिवान्
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ भक्षणे च
अंग्रेज़ी: to go, to walk, to eat, to graze
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चरतात् / चरताद् / चरतु | चरताम् | चरन्तु |
| मध्यम | चर / चरतात् / चरताद् | चरतम् | चरत |
| उत्तम | चराणि | चराव | चराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चरति · लिट्: चचार · लुट्: चरिता · लृट्: चरिष्यति · लोट्: चरतात् · लङ्: अचरत् · विधिलिङ्: चरेत् · आशीर्लिङ्: चर्यात् · लुङ्: अचारीत् · लृङ्: अचरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चरण · ण्वुल्: चारकः · तृच्: चरिता · यत्: चर्यः · तव्य: चरितव्यः · अनीयर्: चरणीयः · क्त: चरितः · क्तवतु: चरितवान् · शतृ: चरन् · स्य-शतृ: चरिष्यन् · क्त्वा: चरित्वा · ल्यप्: प्रचर्य · तुमुन्: चरितुम् · णमुल्: चारम् · घञ्: चारः · क्तिन्: चर्ति · क्वसु: चेरिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पु | पु (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: पु (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | पु (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| उचल | उत् + चल् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: उत् + चल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन |
| चर | चर् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: चर (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | चर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
पु 📚 ➤ सेतु । पुल । बाँध उमा-कोश
अंग्रेज़ी (मोनियर-विलियम्स): cleaning, purifying (See सु-पु॑).
उचल 📚 ➤ खेलना, क्रीड़ा करना
संस्कृत: विलसने विकसने च
चर 📚 ➤ जाना
संस्कृत: गतौ भक्षणे च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पु 📚 | सेतु । पुल । बाँध | 🟠🔵 |
| चल् 📚 | (cf. √ चर् and also √ चट्) cl. 1. ˚लति (metrically also Ā. ˚ते; perf. … | 🔵🟣 |
| चर् 📚 | cl. 1. चरति, rarely ˚ते (Subj. चरत्, 3. pl. चरान्, RV.; perf. चचार… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पूचलचर | पु + उचल | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड