॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: मल त्याग करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पुरीषोत्सर्गे
अंग्रेज़ी: to excrete
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | हदम् | हदे | हदानि |
| द्वितीया | हदम् | हदे | हदानि |
| तृतीया | हदेन | हदाभ्याम् | हदैः |
| चतुर्थी | हदाय | हदाभ्याम् | हदेभ्यः |
| पञ्चमी | हदात् / हदाद् | हदाभ्याम् | हदेभ्यः |
| षष्ठी | हदस्य | हदयोः | हदानाम् |
| सप्तमी | हदे | हदयोः | हदेषु |
| सम्बोधन | हे हद | हे हदे | हे हदानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | हदते | हदेते | हदन्ते |
| मध्यम | हदसे | हदेथे | हदध्वे |
| उत्तम | हदे | हदावहे | हदामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): हदते · लिट् (आत्मने.): जहदे · लुट् (आत्मने.): हत्ता · लृट् (आत्मने.): हत्स्यते · लोट् (आत्मने.): हदताम् · लङ् (आत्मने.): अहदत · विधिलिङ् (आत्मने.): हदेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): हत्सीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अहत्त · लृङ् (आत्मने.): अहत्स्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हदन · ण्वुल्: हादकः · तृच्: हत्ता · ण्यत्: हाद्यः · तव्य: हत्तव्यः · अनीयर्: हदनीयः · क्त: हन्नः · क्तवतु: हन्नवान् · शानच्: हदमानः · क्त्वा: हत्त्वा · ल्यप्: प्रहद्य · तुमुन्: हत्तुम् · णमुल्: हादम् · घञ्: हादः · क्तिन्: हत्ति · क्वसु: जहद्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| फर-हद | समास: फर + हद तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: हद (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: हद् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: हद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: हद् + अच् |
फरहद 📚फर 📚हद ➤ फर (फलक) + हद (मल त्याग करना (कर्तृवाचक कृदन्त))
संस्कृत: पुरीषोत्सर्गे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| फर 📚 | पु ‡ ^१ संज्ञा पुं॰ | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| हद 📚 | किसी वस्तु के विस्तार का अंतिम सिरा । किसी चीज की लंबाई, चौड़ाई, ऊँचाई… | 🟠🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड