॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: स्थिर रहना
संस्कृत: स्थैर्ये
अंग्रेज़ी: to be firm, to be steady
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | बदतात् / बदताद् / बदतु | बदताम् | बदन्तु |
| मध्यम | बद / बदतात् / बदताद् | बदतम् | बदत |
| उत्तम | बदानि | बदाव | बदाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: बदति · लिट्: बबाद · लुट्: बदिता · लृट्: बदिष्यति · लोट्: बदतात् · लङ्: अबदत् · विधिलिङ्: बदेत् · आशीर्लिङ्: बद्यात् · लुङ्: अबदीत् · लृङ्: अबदिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: बदन · ण्वुल्: बादकः · तृच्: बदिता · ण्यत्: बाद्यः · तव्य: बदितव्यः · अनीयर्: बदनीयः · क्त: बदितः · क्तवतु: बदितवान् · शतृ: बदन् · स्य-शतृ: बदिष्यन् · क्त्वा: बदित्वा · ल्यप्: प्रबद्य · तुमुन्: बदितुम् · णमुल्: बादम् · घञ्: बादः · क्तिन्: बत्ति · क्वसु: बेदिवान्
अर्थ: खाने वाला, निगलने वाला
व्युत्पत्ति: अद्-क्विप् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अद् / अत् | अदी | अन्दि |
| द्वितीया | अद् / अत् | अदी | अन्दि |
| तृतीया | अदा | अद्भ्याम् | अद्भिः |
| चतुर्थी | अदे | अद्भ्याम् | अद्भ्यः |
| पञ्चमी | अदः | अद्भ्याम् | अद्भ्यः |
| षष्ठी | अदः | अदोः | अदाम् |
| सप्तमी | अदि | अदोः | अत्सु |
| सम्बोधन | हे अद् / हे अत् | हे अदी | हे अन्दि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| बद | बद् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: बद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: बद् + अच् | बद (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: बद् + अच् |
| अप्-अदी | समास: अप् + अद् द्वन्द्व (सम्भावित — द्विवचन) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: अद् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन 📚 अन्य सम्भावना: अद् (नपुं.) — सम्बोधन, द्विवचन | अद् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन |
बद 📚 ➤ स्थिर रहना
संस्कृत: स्थैर्ये
अप्अदी 📚अप् 📚अद् ➤ अप् (पानी) + अद् (खाने वाला, निगलने वाला)
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| बद् 📚 | दुआ संज्ञा स्त्री॰ दे॰ 'बददुआ' | 🟠🔵🟣 |
| अप् 📚 | जल । पानी | 🟠🔵🟣🟢 |
| अद् 📚 | cl. 2. P. अत्ति, आद, अत्स्यति, अत्तुम्, to eat, consume, devour, Ved.… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अप् |
जल के नाम (१.१०.३) — वार्, वारि, सलिल, कमल, जल, पयस्, कीलाल, अमृत संज्ञा के अर्थ में, कर्ता से भिन्न कारक में और भाव में (३.५.१५) — घञ्, अच्, नङ्, अथुच्, कर्ता, भाव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| बदाबदी | बद + अप् | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
| बदाबदी | अप् + अदी | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड