॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शुक्र ग्रह का नामान्तर
संस्कृत: नक्षत्रम् · पर्याय: नक्षत्र, ऋक्ष, तारा, तारका, उडु
व्युत्पत्ति: भा+ङ
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | भम् | भे | भानि |
| द्वितीया | भम् | भे | भानि |
| तृतीया | भेन | भाभ्याम् | भैः |
| चतुर्थी | भाय | भाभ्याम् | भेभ्यः |
| पञ्चमी | भात् / भाद् | भाभ्याम् | भेभ्यः |
| षष्ठी | भस्य | भयोः | भानाम् |
| सप्तमी | भे | भयोः | भेषु |
| सम्बोधन | हे भ | हे भे | हे भानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: शब्द करना, गाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
अंग्रेज़ी: to sing
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गाः | गौ | गाः |
| द्वितीया | गाम् | गौ | गः |
| तृतीया | गा | गाभ्याम् | गाभिः |
| चतुर्थी | गे | गाभ्याम् | गाभ्यः |
| पञ्चमी | गः | गाभ्याम् | गाभ्यः |
| षष्ठी | गः | गोः | गाम् |
| सप्तमी | गि | गोः | गासु |
| सम्बोधन | हे गाः | हे गौ | हे गाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | गायति | गायतः | गायन्ति |
| मध्यम | गायसि | गायथः | गायथ |
| उत्तम | गायामि | गायावः | गायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गायति · लिट्: जगौ · लुट्: गाता · लृट्: गास्यति · लोट्: गायतात् · लङ्: अगायत् · विधिलिङ्: गायेत् · आशीर्लिङ्: गेयात् · लुङ्: अगासीत् · लृङ्: अगास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गान · ण्वुल्: गायकः · तृच्: गाता · यत्: गेयः · तव्य: गातव्यः · अनीयर्: गानीयः · क्त: गीतः · क्तवतु: गीतवान् · शतृ: गायन् · स्य-शतृ: गास्यन् · क्त्वा: गीत्वा · ल्यप्: प्रगाय · तुमुन्: गातुम् · णमुल्: गायम् · घञ्: गायः · क्तिन्: गीति · क्वसु: जगिवान्
अर्थ: सोना, नींद लेना, फेंकना, उड़ाना, बिखेरना
संस्कृत: स्वप्नक्षेपणयोः
अंग्रेज़ी: to sleep, to throw, to cast, to throw in air
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | इलतात् / इलताद् / इलतु | इलताम् | इलन्तु |
| मध्यम | इल / इलतात् / इलताद् | इलतम् | इलत |
| उत्तम | इलानि | इलाव | इलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: इलति · लिट्: इयेल · लुट्: एलिता · लृट्: एलिष्यति · लोट्: इलतात् · लङ्: ऐलत् · विधिलिङ्: इलेत् · आशीर्लिङ्: इल्यात् · लुङ्: ऐलीत् · लृङ्: ऐलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: एलन · ण्वुल्: एलकः · तृच्: एलिता · ण्यत्: एल्यः · तव्य: एलितव्यः · अनीयर्: एलनीयः · क्त: इलितः · क्तवतु: इलितवान् · शतृ: इलन् · स्य-शतृ: एलिष्यन् · क्त्वा: एलित्वा · ल्यप्: प्रेल्य · तुमुन्: एलितुम् · णमुल्: एलम् · घञ्: एलः · क्तिन्: इल्ति · क्वसु: ईलिवान्
भम् 📚 ➤ शुक्र ग्रह का नामान्तर
संस्कृत: नक्षत्रम् · पर्याय: नक्षत्र, ऋक्ष, तारा, तारका, उडु
गि 📚 ➤ शब्द करना, गाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
इल 📚 ➤ सोना, नींद लेना, फेंकना, उड़ाना, बिखेरना
संस्कृत: स्वप्नक्षेपणयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| गा 📚 | पु † क्रि॰ अ॰ गया | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| इल् 📚 | cl. 6. P. इलति (इयेल, एलिष्यति, ऐलीत्, एलितुम्, Dhātup. xxviii, 65) to… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| भंगील | भम् + गि | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
| भंगील | गि + इल | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड