॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: संरक्षण करना, पालन करना, खाना, भक्षण करना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: पालनाभ्यवहारयोः · पर्याय: भक्षित, चर्वित, लिप्त, प्रत्यवसित, गिलित
अंग्रेज़ी: to protect, to preserve, to eat, to consume
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | भुक्तः | भुक्तौ | भुक्ताः |
| द्वितीया | भुक्तम् | भुक्तौ | भुक्तान् |
| तृतीया | भुक्तेन | भुक्ताभ्याम् | भुक्तैः |
| चतुर्थी | भुक्ताय | भुक्ताभ्याम् | भुक्तेभ्यः |
| पञ्चमी | भुक्तात् / भुक्ताद् | भुक्ताभ्याम् | भुक्तेभ्यः |
| षष्ठी | भुक्तस्य | भुक्तयोः | भुक्तानाम् |
| सप्तमी | भुक्ते | भुक्तयोः | भुक्तेषु |
| सम्बोधन | हे भुक्त | हे भुक्तौ | हे भुक्ताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | भुनक्ति | भुङ्क्तः | भुञ्जन्ति |
| मध्यम | भुनक्षि | भुङ्क्थः | भुङ्क्थ |
| उत्तम | भुनज्मि | भुञ्ज्वः | भुञ्ज्मः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: भुनक्ति · लट् (आत्मने.): भुङ्क्ते · लिट्: बुभोज · लिट् (आत्मने.): बुभुजे · लुट्: भोक्ता · लुट् (आत्मने.): भोक्ता · लृट्: भोक्ष्यति · लृट् (आत्मने.): भोक्ष्यते · लोट्: भुङ्क्तात् · लोट् (आत्मने.): भुङ्क्ताम् · लङ्: अभुनक् · लङ् (आत्मने.): अभुङ्क्त · विधिलिङ्: भुञ्ज्यात् · विधिलिङ् (आत्मने.): भुञ्जीत · आशीर्लिङ्: भुज्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): भुक्षीष्ट · लुङ्: अभौक्षीत् · लुङ् (आत्मने.): अभुक्त · लृङ्: अभोक्ष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अभोक्ष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: भोजन · ण्वुल्: भोजकः · तृच्: भोक्ता · ण्यत्: भोज्यः · तव्य: भोक्तव्यः · अनीयर्: भोजनीयः · क्त: भुक्तः · क्तवतु: भुक्तवान् · शतृ: भुञ्जन् · स्य-शतृ: भोक्ष्यन् · शानच्: भुञ्जानः · क्त्वा: भुक्त्वा · ल्यप्: प्रभुज्य · तुमुन्: भोक्तुम् · णमुल्: भोजम् · घञ्: भोगः · क्तिन्: भुक्ति · क्वसु: बुभुज्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| भुक्तः | भुक्त (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: भुज् + क्त 📚 |
भुक्तः 📚 ➤ संरक्षण करना, पालन करना, खाना, भक्षण करना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: पालनाभ्यवहारयोः · पर्याय: भक्षित, चर्वित, लिप्त, प्रत्यवसित, गिलित
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| भुक्त 📚 | जो खाया गया हो । भक्षित | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| भुक्त |
खाया हुआ (३.१.११०) — अभ्यवहृत, अन्न, जग्ध, ग्रस्त, ग्लस्त, अशित, क्षेपिष्ठ, क्षोदिष्ठ |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड