॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जल
व्युत्पत्ति: मा + क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | मम् | मे | मानि |
| द्वितीया | मम् | मे | मानि |
| तृतीया | मेन | माभ्याम् | मैः |
| चतुर्थी | माय | माभ्याम् | मेभ्यः |
| पञ्चमी | मात् / माद् | माभ्याम् | मेभ्यः |
| षष्ठी | मस्य | मयोः | मानाम् |
| सप्तमी | मे | मयोः | मेषु |
| सम्बोधन | हे म | हे मे | हे मानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: काटना, कतराना
संस्कृत: लवने
अंग्रेज़ी: to cut
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अदात् / अदाद् | अदाताम् | अदान् / अदुः |
| मध्यम | अदाः | अदातम् | अदात |
| उत्तम | अदाम् | अदाव | अदाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दाति · लिट्: ददौ · लुट्: दाता · लृट्: दास्यति · लोट्: दातात् · लङ्: अदात् · विधिलिङ्: दायात् · आशीर्लिङ्: दायात् · लुङ्: अदासीत् · लृङ्: अदास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दातः · क्तवतु: दातवान् · शतृ: दान् · स्य-शतृ: दास्यन् · क्त्वा: दात्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · घञ्: दायः · क्तिन्: दाति · क्वसु: ददिवान्
अर्थ: पहिए के अरे या पहिए अर्धव्यास
संस्कृत: शीघ्रम् · पर्याय: शीघ्र, त्वरित, लघु, क्षिप्र, द्रुत
व्युत्पत्ति: ऋ+अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अरम् | अरे | अराणि |
| द्वितीया | अरम् | अरे | अराणि |
| तृतीया | अरेण | अराभ्याम् | अरैः |
| चतुर्थी | अराय | अराभ्याम् | अरेभ्यः |
| पञ्चमी | अरात् / अराद् | अराभ्याम् | अरेभ्यः |
| षष्ठी | अरस्य | अरयोः | अराणाम् |
| सप्तमी | अरे | अरयोः | अरेषु |
| सम्बोधन | हे अर | हे अरे | हे अराणि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मम् | म (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: म (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | म (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| दात् | दा धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: दो धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) | दा धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) |
| अर | अर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: ॠ + अच्) अन्य सम्भावना: अर (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
मम् 📚 ➤ जल
दात् 📚 ➤ काटना, कतराना
संस्कृत: लवने
अर 📚 ➤ पहिए के अरे या पहिए अर्धव्यास
संस्कृत: शीघ्रम् · पर्याय: शीघ्र, त्वरित, लघु, क्षिप्र, द्रुत
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| द् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| अर 📚 | पहिए की नाभि और नेमि के बीच की आड़ी लकड़ी । आरागज | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| मंदादर | मम् + दात् | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
| मंदादर | दात् + अर | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड