॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: मन, हृदय, समझ, प्रत्यक्षज्ञान,प्रज्ञा, जैसा कि सुमनस, दुर्मनस आदि में
संस्कृत: चेतः, हृद्, मानसम्, चित्तम् · पर्याय: चित्त, चेतस्, हृदय, स्वान्त, हृद्
व्युत्पत्ति: मन्+असुन् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | मनः | मनसी | मनांसि |
| द्वितीया | मनः | मनसी | मनांसि |
| तृतीया | मनसा | मनोभ्याम् | मनोभिः |
| चतुर्थी | मनसे | मनोभ्याम् | मनोभ्यः |
| पञ्चमी | मनसः | मनोभ्याम् | मनोभ्यः |
| षष्ठी | मनसः | मनसोः | मनसाम् |
| सप्तमी | मनसि | मनसोः | मनस्सु / मनःसु |
| सम्बोधन | हे मनः | हे मनसी | हे मनांसि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: देखना
संस्कृत: दर्शने
अंग्रेज़ी: to look at, to inspect
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शमतात् / शमताद् / शमतु | शमताम् | शमन्तु |
| मध्यम | शम / शमतात् / शमताद् | शमतम् | शमत |
| उत्तम | शमानि | शमाव | शमाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शमति · लिट्: शशाम · लुट्: शमिता · लृट्: शमिष्यति · लोट्: शमतात् · लङ्: अशमत् · विधिलिङ्: शमेत् · आशीर्लिङ्: शम्यात् · लुङ्: अशमीत् · लृङ्: अशमिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शमन · ण्वुल्: शमकः · तृच्: शमिता · यत्: शम्यः · तव्य: शमितव्यः · अनीयर्: शमनीयः · क्त: शमितः · क्तवतु: शमितवान् · शतृ: शमन् · स्य-शतृ: शमिष्यन् · क्त्वा: शमित्वा · ल्यप्: प्रशम्य · तुमुन्: शमितुम् · णमुल्: शमम् · घञ्: शमः · क्तिन्: शान्ति · क्वसु: शेमिवान्
मनः 📚 ➤ मन, हृदय, समझ, प्रत्यक्षज्ञान,प्रज्ञा, जैसा कि सुमनस, दुर्मनस आदि में
संस्कृत: चेतः, हृद्, मानसम्, चित्तम् · पर्याय: चित्त, चेतस्, हृदय, स्वान्त, हृद्
शम 📚 ➤ देखना
संस्कृत: दर्शने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| मनस् 📚 | n. mind (in its widest sense as applied to all the mental powers), int… | 🔵🟣🟢 |
| शम् 📚 | cl. 4. P. (Dhātup. xxvi, 92), शाम्यति (rarely ˚ते, and ep. also शमति,… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| मनस् |
मन के नाम (१.४.३३) — चित्त, चेतस्, हृदय, स्वान्त, हृद्, मानस |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड