॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नापना, तौलना, अनुमान से सिद्ध करना
संस्कृत: माने
अंग्रेज़ी: to measure,to weigh,to limit,to compare in size
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | मातात् / माताद् / मातु | माताम् | मान्तु |
| मध्यम | मातात् / माताद् / माहि | मातम् | मात |
| उत्तम | मानि | माव | माम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: माति · लिट्: ममौ · लुट्: माता · लृट्: मास्यति · लोट्: मातात् · लङ्: अमात् · विधिलिङ्: मायात् · आशीर्लिङ्: मेयात् · लुङ्: अमासीत् · लृङ्: अमास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मान · ण्वुल्: मायकः · तृच्: माता · यत्: मेयः · तव्य: मातव्यः · अनीयर्: मानीयः · क्त: मितः · क्तवतु: मितवान् · शतृ: मान् · स्य-शतृ: मास्यन् · क्त्वा: मित्वा · ल्यप्: प्रमाय · तुमुन्: मातुम् · णमुल्: मायम् · घञ्: मायः · क्तिन्: मिति · क्वसु: ममिवान्
अर्थ: डित् धातोः पूर्व मुट् च" मुँह
संस्कृत: गृहनिर्गमनप्रवेशमार्गः, वदनम् · पर्याय: निःसरण
व्युत्पत्ति: खन् + अच्, डित् धातोः पूर्व मुट् च (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | मुखम् | मुखे | मुखानि |
| द्वितीया | मुखम् | मुखे | मुखानि |
| तृतीया | मुखेन | मुखाभ्याम् | मुखैः |
| चतुर्थी | मुखाय | मुखाभ्याम् | मुखेभ्यः |
| पञ्चमी | मुखात् / मुखाद् | मुखाभ्याम् | मुखेभ्यः |
| षष्ठी | मुखस्य | मुखयोः | मुखानाम् |
| सप्तमी | मुखे | मुखयोः | मुखेषु |
| सम्बोधन | हे मुख | हे मुखे | हे मुखानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
मात 📚 ➤ नापना, तौलना, अनुमान से सिद्ध करना
संस्कृत: माने
मुख 📚 ➤ डित् धातोः पूर्व मुट् च" मुँह
संस्कृत: गृहनिर्गमनप्रवेशमार्गः, वदनम् · पर्याय: निःसरण
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| मुख |
घर का प्रवेश-निकास मार्ग (२.२.१९) — निःसरण मुख (२.६.९०) — वक्त्र, आस्य, वदन, तुण्ड, आनन, लपन |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड