॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शहर, नगर
संस्कृत: नगरम् · पर्याय: पुर्, नगरी, पत्तन, पुटभेदन, स्थानीय
व्युत्पत्ति: पुरि + ङीष्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पुरी | पुर्यौ | पुर्यः |
| द्वितीया | पुरीम् | पुर्यौ | पुरीः |
| तृतीया | पुर्या | पुरीभ्याम् | पुरीभिः |
| चतुर्थी | पुर्यै | पुरीभ्याम् | पुरीभ्यः |
| पञ्चमी | पुर्याः | पुरीभ्याम् | पुरीभ्यः |
| षष्ठी | पुर्याः | पुर्योः | पुरीणाम् |
| सप्तमी | पुर्याम् | पुर्योः | पुरीषु |
| सम्बोधन | हे पुरि | हे पुर्यौ | हे पुर्यः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| यम-पुरी | समास: यम + पुरी तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: पुरी (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: पुरि (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन | पुरि (स्त्री.) — सम्बोधन, द्विवचन |
यमपुरी 📚यम 📚पुरी ➤ यम (उपवास रखना, न खाना) + पुरी (शहर, नगर)
संस्कृत: नगरम् · पर्याय: पुर्, नगरी, पत्तन, पुटभेदन, स्थानीय
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| यम |
यम के और नाम (१.१.७१) — कृतान्त, यमुनाभ्राता, शमन, यमराज, काल, दण्डधर, श्राद्धदेव, वैवस्वत |
| पुरी |
नगर के नाम (२.२.१) — पुर्, नगरी, पत्तन, पुटभेदन, स्थानीय, निगम |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड