॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: स्थिर रहना,मार डालना, सताना, खाना
संस्कृत: स्थैर्ये हिंसायां भक्षणे च
अंग्रेज़ी: to be firm,to be steady, to hurt, to kill, to eat, to consume, to bite
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | खदतात् / खदताद् / खदतु | खदताम् | खदन्तु |
| मध्यम | खद / खदतात् / खदताद् | खदतम् | खदत |
| उत्तम | खदानि | खदाव | खदाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: खदति · लिट्: चखाद · लुट्: खदिता · लृट्: खदिष्यति · लोट्: खदतात् · लङ्: अखदत् · विधिलिङ्: खदेत् · आशीर्लिङ्: खद्यात् · लुङ्: अखदीत् · लृङ्: अखदिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: खदन · ण्वुल्: खादकः · तृच्: खदिता · ण्यत्: खाद्यः · तव्य: खदितव्यः · अनीयर्: खदनीयः · क्त: खदितः · क्तवतु: खदितवान् · शतृ: खदन् · स्य-शतृ: खदिष्यन् · क्त्वा: खदित्वा · ल्यप्: प्रखद्य · तुमुन्: खदितुम् · णमुल्: खादम् · घञ्: खादः · क्तिन्: खत्ति · क्वसु: चखद्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| यव-खद | समास: यव + खद् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: खद् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: खद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: खद् + अच् | खद (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: खद् + अच् |
यवखद 📚यव 📚खद् ➤ यव (जौ) + खद् (स्थिर रहना,मार डालना, सताना, खाना)
संस्कृत: स्थैर्ये हिंसायां भक्षणे च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| यव 📚 | जौ नामक अन्न । विशेष दे॰ 'जौ' | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| खद् 📚 | cl. 6. P. खदति (pr. p. खदत्), to be steady or firm or solid, ŚBr. i, … | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| यव |
जौ (२.९.१६) — शितशूक |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड