॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: रंग देना, रंगना
संस्कृत: रागे
अंग्रेज़ी: to paint, to color
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अरजत् / अरजद् | अरजताम् | अरजन् |
| मध्यम | अरजः | अरजतम् | अरजत |
| उत्तम | अरजम् | अरजाव | अरजाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रजति · लट् (आत्मने.): रजते · लिट्: ररञ्ज · लिट् (आत्मने.): ररञ्जे · लुट्: रङ्क्ता · लुट् (आत्मने.): रङ्क्ता · लृट्: रङ्क्ष्यति · लृट् (आत्मने.): रङ्क्ष्यते · लोट्: रजतात् · लोट् (आत्मने.): रजताम् · लङ्: अरजत् · लङ् (आत्मने.): अरजत · विधिलिङ्: रजेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): रजेत · आशीर्लिङ्: रज्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): रङ्क्षीष्ट · लुङ्: अराङ्क्षीत् · लुङ् (आत्मने.): अरङ्क्त · लृङ्: अरङ्क्ष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अरङ्क्ष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रञ्जन · ण्वुल्: रञ्जकः · तृच्: रङ्क्ता · ण्यत्: रञ्ज्यः · तव्य: रङ्क्तव्यः · अनीयर्: रञ्जनीयः · क्त: रक्तः · क्तवतु: रक्तवान् · शतृ: रजन् · स्य-शतृ: रङ्क्ष्यन् · शानच्: रजमानः · क्त्वा: रक्त्वा · ल्यप्: प्ररज्य · तुमुन्: रङ्क्तुम् · णमुल्: रञ्जम् · घञ्: रागः · क्तिन्: रक्ति · क्वसु: रेजिवान्
अर्थ: लेटने वाला, सोने वाला
संस्कृत: हस्तः · पर्याय: पञ्चशाख, पाणि, हस्त, कर
व्युत्पत्ति: शी + अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शयः | शयौ | शयाः |
| द्वितीया | शयम् | शयौ | शयान् |
| तृतीया | शयेन | शयाभ्याम् | शयैः |
| चतुर्थी | शयाय | शयाभ्याम् | शयेभ्यः |
| पञ्चमी | शयात् / शयाद् | शयाभ्याम् | शयेभ्यः |
| षष्ठी | शयस्य | शययोः | शयानाम् |
| सप्तमी | शये | शययोः | शयेषु |
| सम्बोधन | हे शय | हे शयौ | हे शयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| रजः | रञ्ज् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: रजस् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | रजस् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| शय | शय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: शि + अच्) अन्य सम्भावना: शय (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
रजः 📚 ➤ रंग देना, रंगना
संस्कृत: रागे
शय 📚 ➤ लेटने वाला, सोने वाला
संस्कृत: हस्तः · पर्याय: पञ्चशाख, पाणि, हस्त, कर
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| रञ्ज् 📚 | or रज् cl. 1. 4. P. Ā. (Dhātup. xxiii, 30; xxvi, 58) रजति, ˚ते (only G… | 🔵🟣 |
| शय 📚 | शय्या | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| शय |
हाथ (२.६.८२) — पंचशाख, पाणि |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड