॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: फेंक देना
संस्कृत: विक्षेपे
अंग्रेज़ी: to discard, to throw away
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चकार | चकरतुः | चकरुः |
| मध्यम | चकरिथ | चकरथुः | चकर |
| उत्तम | चकर / चकार | चकरिव | चकरिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: किरति · लिट्: चकार · लुट्: करिता · लृट्: करिष्यति · लोट्: किरतात् · लङ्: अकिरत् · विधिलिङ्: किरेत् · आशीर्लिङ्: कीर्यात् · लुङ्: अकारीत् · लृङ्: अकरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: करण · ण्वुल्: कारकः · तृच्: करीता · ण्यत्: कार्यः · तव्य: करीतव्यः · अनीयर्: करणीयः · क्त: कीर्णः · क्तवतु: कीर्णवान् · शतृ: किरन् · स्य-शतृ: करीष्यन् · क्त्वा: कीर्त्वा · ल्यप्: प्रकीर्य · तुमुन्: करीतुम् · णमुल्: कारम् · क्तिन्: कीर्णि · क्वसु: चिकीर्वान्
अर्थ: स्वीकृति ‘हाँ'
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| रम-चकर | समास: रम + कॄ कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: कॄ धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन 📚 अन्य सम्भावना: कॄ धातु (क्र्यादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन | कृ धातु (स्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, उत्तम पुरुष, एकवचन |
| आ | अव्ययम् 📚 |
रमचकर 📚रम 📚कॄ ➤ रम (सुहवना, आनन्दप्रद, संतोषजनक, आदि) + कॄ (फेंक देना)
संस्कृत: विक्षेपे
आ 📚 ➤ स्वीकृति ‘हाँ'
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| रम 📚 | कामदेव | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| कॄ 📚 | cl. 6. P. किरति (Pāṇ. vii, 1, 100; perf. -चकार, Pāṇ. vii, 4, 11, Kāś.… | 🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| रमचकरा | चकर + आ | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड