🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:42:11 AM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

रम्भण

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

रम्भण

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

रम्भण

अर्थ: (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)

संस्कृत: शब्दे

अंग्रेज़ी: to sound

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. रम्भण (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: रम्भ् + ल्युट्

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — रम्भण (नपुंसकलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमारम्भणम्रम्भणेरम्भणानि
द्वितीयारम्भणम्रम्भणेरम्भणानि
तृतीयारम्भणेनरम्भणाभ्याम्रम्भणैः
चतुर्थीरम्भणायरम्भणाभ्याम्रम्भणेभ्यः
पञ्चमीरम्भणात् / रम्भणाद्रम्भणाभ्याम्रम्भणेभ्यः
षष्ठीरम्भणस्यरम्भणयोःरम्भणानाम्
सप्तमीरम्भणेरम्भणयोःरम्भणेषु
सम्बोधनहे रम्भणहे रम्भणेहे रम्भणानि

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — रम्भ् (भ्वादिगण) · अर्थ: (शब्दे)

लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमरम्भतेरम्भेतेरम्भन्ते
मध्यमरम्भसेरम्भेथेरम्भध्वे
उत्तमरम्भेरम्भावहेरम्भामहे

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): रम्भते · लिट् (आत्मने.): ररम्भे · लुट् (आत्मने.): रम्भिता · लृट् (आत्मने.): रम्भिष्यते · लोट् (आत्मने.): रम्भताम् · लङ् (आत्मने.): अरम्भत · विधिलिङ् (आत्मने.): रम्भेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): रम्भिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अरम्भिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अरम्भिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रम्भण · ण्वुल्: रम्भकः · तृच्: रम्भिता · ण्यत्: रम्भ्यः · तव्य: रम्भितव्यः · अनीयर्: रम्भणीयः · क्त: रम्भितः · क्तवतु: रम्भितवान् · शानच्: रम्भमाणः · क्त्वा: रम्भित्वा · ल्यप्: प्ररम्भ्य · तुमुन्: रम्भितुम् · णमुल्: रम्भम् · घञ्: रम्भः · क्तिन्: रम्ब्धि · क्वसु: ररम्भ्वान्

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — रम्भण
रम्भण
rambhaṇa
🔵 मोनियर-विलियम्स
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
रम्भण or रम्˚भित, n. a lowing, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (868,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
रम्भणरम्भण (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: रम्भ् + ल्युट् 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

रम्भण 📚 ➤ (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
रम्भण 📚or रम्˚भित, n. a lowing, L🔵

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • रम्भण: रम्भ् + ल्युट् — भाववाचक/करणवाचक कृदन्त

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें