॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: दुःख या रोग से पीड़ित होना, टेढ़ा होना, टूट जाना
संस्कृत: भङ्गे
अंग्रेज़ी: to have pain, to be ill, to bend, to break
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अरुजत् / अरुजद् | अरुजताम् | अरुजन् |
| मध्यम | अरुजः | अरुजतम् | अरुजत |
| उत्तम | अरुजम् | अरुजाव | अरुजाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रुजति · लिट्: रुरोज · लुट्: रोक्ता · लृट्: रोक्ष्यति · लोट्: रुजतात् · लङ्: अरुजत् · विधिलिङ्: रुजेत् · आशीर्लिङ्: रुज्यात् · लुङ्: अरौक्षीत् · लृङ्: अरोक्ष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रोजन · ण्वुल्: रोजकः · तृच्: रोक्ता · ण्यत्: रोज्यः · तव्य: रोक्तव्यः · अनीयर्: रोजनीयः · क्त: रुग्णः · क्तवतु: रुग्णवान् · शतृ: रुजन् · स्य-शतृ: रोक्ष्यन् · क्त्वा: रुक्त्वा · ल्यप्: प्ररुज्य · तुमुन्: रोक्तुम् · णमुल्: रोजम् · घञ्: रोगः · क्तिन्: रुक्ति · क्वसु: रुरुज्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| रुजः | रुज् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: रुज् (स्त्री.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन | रुज् (स्त्री.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन |
रुजः 📚 ➤ दुःख या रोग से पीड़ित होना, टेढ़ा होना, टूट जाना
संस्कृत: भङ्गे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| रुज् 📚 | cl. 6. P. (Dhātup. xxviii, 123) रुजति (ep. also ˚ते; pf. रुरोज, RV. … | 🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड