॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: बोलना, कहना
संस्कृत: परिभाषणे
अंग्रेज़ी: to speak,to tell, to talk
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | वक्ति | वक्तः | वचन्ति |
| मध्यम | वक्षि | वक्थः | वक्थ |
| उत्तम | वच्मि | वच्वः | वच्मः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वक्ति · लिट्: उवाच · लुट्: वक्ता · लृट्: वक्ष्यति · लोट्: वक्तात् · लङ्: अवक् · विधिलिङ्: वच्यात् · आशीर्लिङ्: उच्यात् · लुङ्: अवोचत् · लृङ्: अवक्ष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वचन · ण्वुल्: वाचकः · तृच्: वक्ता · ण्यत्: वाच्यः · तव्य: वक्तव्यः · अनीयर्: वचनीयः · क्त: उक्तः · क्तवतु: उक्तवान् · शतृ: वचन् · स्य-शतृ: वक्ष्यन् · क्त्वा: उक्त्वा · ल्यप्: प्रोच्य · तुमुन्: वक्तुम् · णमुल्: वाचम् · घञ्: वाकः · क्तिन्: उक्ति · क्वसु: ऊचिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| वक्तः | वच् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, द्विवचन 📚 अन्य सम्भावना: वक्तृ (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | वक्त (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वञ्च् + क्त |
वक्तः 📚 ➤ बोलना, कहना
संस्कृत: परिभाषणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| वच् 📚 | cl. 2. P. (Dhātup. xxiv, 55) वक्ति (occurs only in sg. वच्मि, वक्षि, व… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड