🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 05:14:37 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

वच् (वचँ)

अदादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 02.0058
धात्वर्थ: परिभाषणे — बोलना, कहना (to speak,to tell, to talk)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवक्तिवक्तःवचन्ति
मध्यमवक्षिवक्थःवक्थ
उत्तमवच्मिवच्वःवच्मः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवक्तात् / वक्ताद् / वक्तुवक्ताम्वचन्तु
मध्यमवक्तात् / वक्ताद् / वग्धिवक्तम्वक्त
उत्तमवचानिवचाववचाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअवक् / अवग्अवक्ताम्अवचन्
मध्यमअवक् / अवग्अवक्तम्अवक्त
उत्तमअवचम्अवच्वअवच्म

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवच्यात् / वच्याद्वच्याताम्वच्युः
मध्यमवच्याःवच्यातम्वच्यात
उत्तमवच्याम्वच्याववच्याम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवक्ष्यतिवक्ष्यतःवक्ष्यन्ति
मध्यमवक्ष्यसिवक्ष्यथःवक्ष्यथ
उत्तमवक्ष्यामिवक्ष्यावःवक्ष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवक्तावक्तारौवक्तारः
मध्यमवक्तासिवक्तास्थःवक्तास्थ
उत्तमवक्तास्मिवक्तास्वःवक्तास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमउवाचऊचतुःऊचुः
मध्यमउवक्थ / उवचिथऊचथुःऊच
उत्तमउवच / उवाचऊचिवऊचिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअवोचत् / अवोचद्अवोचताम्अवोचन्
मध्यमअवोचःअवोचतम्अवोचत
उत्तमअवोचम्अवोचावअवोचाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमउच्यात् / उच्याद्उच्यास्ताम्उच्यासुः
मध्यमउच्याःउच्यास्तम्उच्यास्त
उत्तमउच्यासम्उच्यास्वउच्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअवक्ष्यत् / अवक्ष्यद्अवक्ष्यताम्अवक्ष्यन्
मध्यमअवक्ष्यःअवक्ष्यतम्अवक्ष्यत
उत्तमअवक्ष्यम्अवक्ष्यावअवक्ष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें