॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: बीज बोना, बोना, अन्नादि काटना, केश काटना
संस्कृत: बीजसन्ताने गर्भाधाने छेदने बीजतन्तुसन्ताने मुण्डबीजोप्त्योः वपने घर्षणे तन्तुनिर्माणे च
अंग्रेज़ी: to sow,to plant,to chop
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | वपतात् / वपताद् / वपतु | वपताम् | वपन्तु |
| मध्यम | वप / वपतात् / वपताद् | वपतम् | वपत |
| उत्तम | वपानि | वपाव | वपाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वपति · लट् (आत्मने.): वपते · लिट्: उवाप · लिट् (आत्मने.): ऊपे · लुट्: वप्ता · लुट् (आत्मने.): वप्ता · लृट्: वप्स्यति · लृट् (आत्मने.): वप्स्यते · लोट्: वपतात् · लोट् (आत्मने.): वपताम् · लङ्: अवपत् · लङ् (आत्मने.): अवपत · विधिलिङ्: वपेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): वपेत · आशीर्लिङ्: उप्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वप्सीष्ट · लुङ्: अवाप्सीत् · लुङ् (आत्मने.): अवप्त · लृङ्: अवप्स्यत् · लृङ् (आत्मने.): अवप्स्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वपन · ण्वुल्: वापकः · तृच्: वप्ता · ण्यत्: वाप्यः · तव्य: वप्तव्यः · अनीयर्: वपनीयः · क्त: उप्तः · क्तवतु: उप्तवान् · शतृ: वपन् · स्य-शतृ: वप्स्यन् · शानच्: वपमानः · क्त्वा: उप्त्वा · ल्यप्: प्रोप्य · तुमुन्: वप्तुम् · णमुल्: वापम् · घञ्: वापः · क्तिन्: उप्ति · क्वसु: ऊपिवान्
अर्थ: निकट
संस्कृत: मरणम्, अन्त्यम् · पर्याय: पञ्चता, कालधर्म, दिष्टान्त, प्रलय, अत्यय
व्युत्पत्ति: अम्+तन्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अन्तः | अन्तौ | अन्ताः |
| द्वितीया | अन्तम् | अन्तौ | अन्तान् |
| तृतीया | अन्तेन | अन्ताभ्याम् | अन्तैः |
| चतुर्थी | अन्ताय | अन्ताभ्याम् | अन्तेभ्यः |
| पञ्चमी | अन्तात् / अन्ताद् | अन्ताभ्याम् | अन्तेभ्यः |
| षष्ठी | अन्तस्य | अन्तयोः | अन्तानाम् |
| सप्तमी | अन्ते | अन्तयोः | अन्तेषु |
| सम्बोधन | हे अन्त | हे अन्तौ | हे अन्ताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| वप | वप् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: वप (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | वप (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वप् + अच् |
| अन्त | अन्त (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अन्त (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | अन्त् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन |
वप 📚 ➤ बीज बोना, बोना, अन्नादि काटना, केश काटना
संस्कृत: बीजसन्ताने गर्भाधाने छेदने बीजतन्तुसन्ताने मुण्डबीजोप्त्योः वपने घर्षणे तन्तुनिर्माणे च
अन्त 📚 ➤ निकट
संस्कृत: मरणम्, अन्त्यम् · पर्याय: पञ्चता, कालधर्म, दिष्टान्त, प्रलय, अत्यय
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| वप् 📚 | cl. 1. P. Ā. वपति, ˚ते (only pres. stem and ind.p. उप्त्वा, -उप्य), t… | 🔵🟣 |
| अंत 📚 | वह स्थान जहाँ से किसी वस्तु का अंत हो । सामाप्ति । आखीर । अवसान । इति | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अन्त |
अन्तिम (३.१.८०) — जघन्य, चरम, अन्त्य, पाश्चात्य, पश्चिम मृत्यु के नाम (२.८.११६) — पंचता, कालधर्म, दिष्टान्त, प्रलय, अत्यय, नाश, मृत्यु, मरण |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| वपान्त | वप + अन्त | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड