॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: आयु, जीवन का कोई काल या समय
संस्कृत: पक्षी, बाल्यादिः · पर्याय: खग, विहङ्ग, विहग, विहङ्गम, विहायस्
व्युत्पत्ति: अज् + असुन्, वीभावः (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | वयः | वयसी | वयांसि |
| द्वितीया | वयः | वयसी | वयांसि |
| तृतीया | वयसा | वयोभ्याम् | वयोभिः |
| चतुर्थी | वयसे | वयोभ्याम् | वयोभ्यः |
| पञ्चमी | वयसः | वयोभ्याम् | वयोभ्यः |
| षष्ठी | वयसः | वयसोः | वयसाम् |
| सप्तमी | वयसि | वयसोः | वयस्सु / वयःसु |
| सम्बोधन | हे वयः | हे वयसी | हे वयांसि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: नहीं घबड़ाना, एक समान रहना
संस्कृत: अवैकल्ये
अंग्रेज़ी: to be calm, to be coolheaded
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | समतात् / समताद् / समतु | समताम् | समन्तु |
| मध्यम | सम / समतात् / समताद् | समतम् | समत |
| उत्तम | समानि | समाव | समाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: समति · लिट्: ससाम · लुट्: समिता · लृट्: समिष्यति · लोट्: समतात् · लङ्: असमत् · विधिलिङ्: समेत् · आशीर्लिङ्: सम्यात् · लुङ्: असमीत् · लृङ्: असमिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: समन · ण्वुल्: समकः · तृच्: समिता · यत्: सम्यः · तव्य: समितव्यः · अनीयर्: समनीयः · क्त: समितः · क्तवतु: समितवान् · शतृ: समन् · स्य-शतृ: समिष्यन् · क्त्वा: समित्वा · ल्यप्: प्रसम्य · तुमुन्: समितुम् · णमुल्: समम् · घञ्: समः · क्तिन्: सान्ति · क्वसु: सेमिवान्
वयः 📚 ➤ आयु, जीवन का कोई काल या समय
संस्कृत: पक्षी, बाल्यादिः · पर्याय: खग, विहङ्ग, विहग, विहङ्गम, विहायस्
सम 📚 ➤ नहीं घबड़ाना, एक समान रहना
संस्कृत: अवैकल्ये
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड