२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
सम् (षमँ)
भ्वादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 01.0963
धात्वर्थ: अवैकल्ये — नहीं घबड़ाना, एक समान रहना (to be calm, to be coolheaded)
कर्तरि — परस्मैपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम समति समतः समन्ति मध्यम समसि समथः समथ उत्तम समामि समावः समामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम समतात् / समताद् / समतु समताम् समन्तु मध्यम सम / समतात् / समताद् समतम् समत उत्तम समानि समाव समाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम असमत् / असमद् असमताम् असमन् मध्यम असमः असमतम् असमत उत्तम असमम् असमाव असमाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम समेत् / समेद् समेताम् समेयुः मध्यम समेः समेतम् समेत उत्तम समेयम् समेव समेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम समिष्यति समिष्यतः समिष्यन्ति मध्यम समिष्यसि समिष्यथः समिष्यथ उत्तम समिष्यामि समिष्यावः समिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम समिता समितारौ समितारः मध्यम समितासि समितास्थः समितास्थ उत्तम समितास्मि समितास्वः समितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ससाम सेमतुः सेमुः मध्यम सेमिथ सेमथुः सेम उत्तम ससम / ससाम सेमिव सेमिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम असमीत् / असमीद् असमिष्टाम् असमिषुः मध्यम असमीः असमिष्टम् असमिष्ट उत्तम असमिषम् असमिष्व असमिष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सम्यात् / सम्याद् सम्यास्ताम् सम्यासुः मध्यम सम्याः सम्यास्तम् सम्यास्त उत्तम सम्यासम् सम्यास्व सम्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम असमिष्यत् / असमिष्यद् असमिष्यताम् असमिष्यन् मध्यम असमिष्यः असमिष्यतम् असमिष्यत उत्तम असमिष्यम् असमिष्याव असमिष्याम
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सम्यते सम्येते सम्यन्ते मध्यम सम्यसे सम्येथे सम्यध्वे उत्तम सम्ये सम्यावहे सम्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सम्यताम् सम्येताम् सम्यन्ताम् मध्यम सम्यस्व सम्येथाम् सम्यध्वम् उत्तम सम्यै सम्यावहै सम्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम असम्यत असम्येताम् असम्यन्त मध्यम असम्यथाः असम्येथाम् असम्यध्वम् उत्तम असम्ये असम्यावहि असम्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम सम्येत सम्येयाताम् सम्येरन् मध्यम सम्येथाः सम्येयाथाम् सम्येध्वम् उत्तम सम्येय सम्येवहि सम्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम समिष्यते समिष्येते समिष्यन्ते मध्यम समिष्यसे समिष्येथे समिष्यध्वे उत्तम समिष्ये समिष्यावहे समिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त समन — — समनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त समक समकः समिका समकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त समितृ समिता समित्री समितृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त सम्य सम्यः सम्या सम्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) समितव्य समितव्यः समितव्या समितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त समनीय समनीयः समनीया समनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) समित समितः समिता समितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) समितवत् समितवान् समितवती समितवत् / समितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) समत् समन् समन्ती समत् / समद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त समिष्यत् समिष्यन् समिष्यती / समिष्यन्ती समिष्यत् / समिष्यद्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) समित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रसम्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) समितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय समम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त सम समः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त सान्ति — सान्तिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त सेमिवस् सेमिवान् सेमुषी सेमिवत् / सेमिवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।