॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ठण्डा, शीतल, जमा हुआ
संस्कृत: शैत्यम् · पर्याय: सुषीम, शिशिर, जड, तुषार, शीतल
व्युत्पत्ति: श्यै + क्त (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शीतम् | शीते | शीतानि |
| द्वितीया | शीतम् | शीते | शीतानि |
| तृतीया | शीतेन | शीताभ्याम् | शीतैः |
| चतुर्थी | शीताय | शीताभ्याम् | शीतेभ्यः |
| पञ्चमी | शीतात् / शीताद् | शीताभ्याम् | शीतेभ्यः |
| षष्ठी | शीतस्य | शीतयोः | शीतानाम् |
| सप्तमी | शीते | शीतयोः | शीतेषु |
| सम्बोधन | हे शीत | हे शीते | हे शीतानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| वर-शीत | समास: वर + शीत कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: शीत (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: शीत (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
वरशीत 📚वर 📚शीत ➤ वर (सश्रेष्ठ, उत्तम, सुन्दरतम, या अत्यंत मूल्यवान्, छ…) + शीत (ठण्डा, शीतल, जमा हुआ)
संस्कृत: शैत्यम् · पर्याय: सुषीम, शिशिर, जड, तुषार, शीतल
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| वर 📚 | किसी देवता या बड़े से माँगा हुआ मनोरथ । वह बात । जिसके लिये किसी देवी,… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| शीत 📚 | ठंढा । सर्द । शीतल | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| वर |
चुनना (३.२.८) — वृत्ति केसर के नाम (२.६.१२५) — कुंकुम, काश्मीरजन्मा, अग्निशिख, बाह्लीक, पीतन, रक्त, संकोच, पिशुन |
| शीत |
बेंत के नाम (२.४.३०) — वेतस, रथ, अभ्रपुष्प, विदुर, वानीर, वंजुल |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड