॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कुम्भलाना, म्लान होना, चीरना, फाड़ना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: विशरणे विदारणे च
अंग्रेज़ी: to break,to split,to expand,to open,to cut,to decline, to wither, to tear, to fade
व्युत्पत्ति: दल् + ल्युट् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दलनम् | दलने | दलनानि |
| द्वितीया | दलनम् | दलने | दलनानि |
| तृतीया | दलनेन | दलनाभ्याम् | दलनैः |
| चतुर्थी | दलनाय | दलनाभ्याम् | दलनेभ्यः |
| पञ्चमी | दलनात् / दलनाद् | दलनाभ्याम् | दलनेभ्यः |
| षष्ठी | दलनस्य | दलनयोः | दलनानाम् |
| सप्तमी | दलने | दलनयोः | दलनेषु |
| सम्बोधन | हे दलन | हे दलने | हे दलनानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दलति | दलतः | दलन्ति |
| मध्यम | दलसि | दलथः | दलथ |
| उत्तम | दलामि | दलावः | दलामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दलति · लिट्: ददाल · लुट्: दलिता · लृट्: दलिष्यति · लोट्: दलतात् · लङ्: अदलत् · विधिलिङ्: दलेत् · आशीर्लिङ्: दल्यात् · लुङ्: अदालीत् · लृङ्: अदलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दलन · ण्वुल्: दालकः · तृच्: दलिता · ण्यत्: दाल्यः · तव्य: दलितव्यः · अनीयर्: दलनीयः · क्त: दलितः · क्तवतु: दलितवान् · शतृ: दलन् · स्य-शतृ: दलिष्यन् · क्त्वा: दलित्वा · ल्यप्: प्रदल्य · तुमुन्: दलितुम् · णमुल्: दालम् · घञ्: दालः · क्तिन्: दल्ति · क्वसु: देलिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| विदलन | दलन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वि + दल् + ल्युट् 📚 अन्य सम्भावना: विदलन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
विदलन 📚 ➤ कुम्भलाना, म्लान होना, चीरना, फाड़ना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: विशरणे विदारणे च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दलन 📚 | पीसकर टुकड़े टुकड़े करने की क्रिया । चूर चूर करने का काम | 🟠🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड