॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: समझना, जानना, दुःखी होना, ध्यान करना, मनन करना (वर्तमानकालिक कृदन्त)
संस्कृत: ज्ञाने
अंग्रेज़ी: to understand, to learn, to know, to realize, to experience, to be sad, to meditate, to think
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | विदानः | विदानौ | विदानाः |
| द्वितीया | विदानम् | विदानौ | विदानान् |
| तृतीया | विदानेन | विदानाभ्याम् | विदानैः |
| चतुर्थी | विदानाय | विदानाभ्याम् | विदानेभ्यः |
| पञ्चमी | विदानात् / विदानाद् | विदानाभ्याम् | विदानेभ्यः |
| षष्ठी | विदानस्य | विदानयोः | विदानानाम् |
| सप्तमी | विदाने | विदानयोः | विदानेषु |
| सम्बोधन | हे विदान | हे विदानौ | हे विदानाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | वेत्ति / वेद | वित्तः / विदतुः | विदन्ति / विदुः |
| मध्यम | वेत्थ / वेत्सि | वित्थः / विदथुः | वित्थ / विद |
| उत्तम | वेद / वेद्मि | विद्व / विद्वः | विद्म / विद्मः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वेत्ति · लिट्: विदाञ्चकार · लुट्: वेदिता · लृट्: वेदिष्यति · लोट्: वित्तात् · लङ्: अवेत् · विधिलिङ्: विद्यात् · आशीर्लिङ्: विद्यात् · लुङ्: अवेदीत् · लृङ्: अवेदिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वेदन · ण्वुल्: वेदकः · तृच्: वेदिता · ण्यत्: वेद्यः · तव्य: वेदितव्यः · अनीयर्: वेदनीयः · क्त: विदितः · क्तवतु: विदितवान् · शतृ: विद्वस् · स्य-शतृ: वेदिष्यन् · क्त्वा: विदित्वा · ल्यप्: प्रविद्य · तुमुन्: वेदितुम् · णमुल्: वेदम् · घञ्: वेदः · क्तिन्: वित्ति · क्वसु: विदाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| विदान | विदान (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: विद् + चानश् 📚 अन्य सम्भावना: विदान (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: विद् + चानश् |
विदान 📚 ➤ समझना, जानना, दुःखी होना, ध्यान करना, मनन करना (वर्तमानकालिक कृदन्त)
संस्कृत: ज्ञाने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| विदान 📚 | खंड खंड करने की क्रिया | 🟠🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड