॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, खर्च करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद))
संस्कृत: वित्तत्यागे गतौ च
अंग्रेज़ी: expending, wasting, W.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | व्ययमानः | व्ययमानौ | व्ययमानाः |
| द्वितीया | व्ययमानम् | व्ययमानौ | व्ययमानान् |
| तृतीया | व्ययमानेन | व्ययमानाभ्याम् | व्ययमानैः |
| चतुर्थी | व्ययमानाय | व्ययमानाभ्याम् | व्ययमानेभ्यः |
| पञ्चमी | व्ययमानात् / व्ययमानाद् | व्ययमानाभ्याम् | व्ययमानेभ्यः |
| षष्ठी | व्ययमानस्य | व्ययमानयोः | व्ययमानानाम् |
| सप्तमी | व्ययमाने | व्ययमानयोः | व्ययमानेषु |
| सम्बोधन | हे व्ययमान | हे व्ययमानौ | हे व्ययमानाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | व्ययति | व्ययतः | व्ययन्ति |
| मध्यम | व्ययसि | व्ययथः | व्ययथ |
| उत्तम | व्ययामि | व्ययावः | व्ययामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: व्ययति · लट् (आत्मने.): व्ययते · लिट्: वव्याय · लिट् (आत्मने.): वव्यये · लुट्: व्ययिता · लुट् (आत्मने.): व्ययिता · लृट्: व्ययिष्यति · लृट् (आत्मने.): व्ययिष्यते · लोट्: व्ययतात् · लोट् (आत्मने.): व्ययताम् · लङ्: अव्ययत् · लङ् (आत्मने.): अव्ययत · विधिलिङ्: व्ययेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): व्ययेत · आशीर्लिङ्: व्यय्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): व्ययिषीष्ट · लुङ्: अव्ययीत् · लुङ् (आत्मने.): अव्ययिष्ट · लृङ्: अव्ययिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अव्ययिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: व्ययन · ण्वुल्: व्यायकः · तृच्: व्ययिता · ण्यत्: व्याय्यः · तव्य: व्ययितव्यः · अनीयर्: व्ययनीयः · क्त: व्ययितः · क्तवतु: व्ययितवान् · शतृ: व्ययन् · स्य-शतृ: व्ययिष्यन् · शानच्: व्ययमानः · क्त्वा: व्ययित्वा · ल्यप्: प्रव्यय्य · तुमुन्: व्ययितुम् · णमुल्: व्यायम् · घञ्: व्यायः · क्तिन्: य्ति · क्वसु: य्य्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| व्ययमान | व्ययमान (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: व्यय् + शानच् 📚 अन्य सम्भावना: व्ययमान (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: व्यय् + शानच् | अयमान (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वि + अय् + शानच् |
व्ययमान 📚 ➤ जाना, खर्च करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद))
संस्कृत: वित्तत्यागे गतौ च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| व्ययमान 📚 | अपव्यय करनेवाला | 🟠🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड