॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शांत होना, शमन करना (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके))
संस्कृत: उपशमे
अंग्रेज़ी: to be calm, to be pacified, to be quiet
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शाम्यति | शाम्यतः | शाम्यन्ति |
| मध्यम | शाम्यसि | शाम्यथः | शाम्यथ |
| उत्तम | शाम्यामि | शाम्यावः | शाम्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शाम्यति · लिट्: शशाम · लुट्: शमिता · लृट्: शमिष्यति · लोट्: शाम्यतात् · लङ्: अशाम्यत् · विधिलिङ्: शाम्येत् · आशीर्लिङ्: शम्यात् · लुङ्: अशमत् · लृङ्: अशमिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शमन · ण्वुल्: शमकः · तृच्: शमिता · यत्: शम्यः · तव्य: शमितव्यः · अनीयर्: शमनीयः · क्त: शान्तः · क्तवतु: शान्तवान् · शतृ: शाम्यन् · स्य-शतृ: शमिष्यन् · क्त्वा: शान्त्वा · ल्यप्: प्रशम्य · तुमुन्: शमितुम् · णमुल्: शमम् · घञ्: शमः · क्तिन्: शान्ति · क्वसु: शेमिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| शम्य | अव्यय — शम् + ल्यप् (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)) 📚 अन्य सम्भावना: शम्य (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: शम् + यत् | शम्य (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: शम् + यत् |
शम्य 📚 ➤ शांत होना, शमन करना (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके))
संस्कृत: उपशमे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| शम् 📚 | cl. 4. P. (Dhātup. xxvi, 92), शाम्यति (rarely ˚ते, and ep. also शमति,… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड