२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
शम् (शमुँ)
दिवादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 04.0098
धात्वर्थ: उपशमे — शांत होना, शमन करना (to be calm, to be pacified, to be quiet)
कर्तरि — परस्मैपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शाम्यति शाम्यतः शाम्यन्ति मध्यम शाम्यसि शाम्यथः शाम्यथ उत्तम शाम्यामि शाम्यावः शाम्यामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शाम्यतात् / शाम्यताद् / शाम्यतु शाम्यताम् शाम्यन्तु मध्यम शाम्य / शाम्यतात् / शाम्यताद् शाम्यतम् शाम्यत उत्तम शाम्यानि शाम्याव शाम्याम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशाम्यत् / अशाम्यद् अशाम्यताम् अशाम्यन् मध्यम अशाम्यः अशाम्यतम् अशाम्यत उत्तम अशाम्यम् अशाम्याव अशाम्याम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शाम्येत् / शाम्येद् शाम्येताम् शाम्येयुः मध्यम शाम्येः शाम्येतम् शाम्येत उत्तम शाम्येयम् शाम्येव शाम्येम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शमिष्यति शमिष्यतः शमिष्यन्ति मध्यम शमिष्यसि शमिष्यथः शमिष्यथ उत्तम शमिष्यामि शमिष्यावः शमिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शमिता शमितारौ शमितारः मध्यम शमितासि शमितास्थः शमितास्थ उत्तम शमितास्मि शमितास्वः शमितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शशाम शेमतुः शेमुः मध्यम शेमिथ शेमथुः शेम उत्तम शशम / शशाम शेमिव शेमिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशमत् / अशमद् अशमताम् अशमन् मध्यम अशमः अशमतम् अशमत उत्तम अशमम् अशमाव अशमाम
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शम्यात् / शम्याद् शम्यास्ताम् शम्यासुः मध्यम शम्याः शम्यास्तम् शम्यास्त उत्तम शम्यासम् शम्यास्व शम्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशमिष्यत् / अशमिष्यद् अशमिष्यताम् अशमिष्यन् मध्यम अशमिष्यः अशमिष्यतम् अशमिष्यत उत्तम अशमिष्यम् अशमिष्याव अशमिष्याम
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शम्यते शम्येते शम्यन्ते मध्यम शम्यसे शम्येथे शम्यध्वे उत्तम शम्ये शम्यावहे शम्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शम्यताम् शम्येताम् शम्यन्ताम् मध्यम शम्यस्व शम्येथाम् शम्यध्वम् उत्तम शम्यै शम्यावहै शम्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अशम्यत अशम्येताम् अशम्यन्त मध्यम अशम्यथाः अशम्येथाम् अशम्यध्वम् उत्तम अशम्ये अशम्यावहि अशम्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शम्येत शम्येयाताम् शम्येरन् मध्यम शम्येथाः शम्येयाथाम् शम्येध्वम् उत्तम शम्येय शम्येवहि शम्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम शमिष्यते शमिष्येते शमिष्यन्ते मध्यम शमिष्यसे शमिष्येथे शमिष्यध्वे उत्तम शमिष्ये शमिष्यावहे शमिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त शमन — — शमनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त शमक शमकः शमिका शमकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त शमितृ शमिता शमित्री शमितृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त शम्य शम्यः शम्या शम्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) शमितव्य शमितव्यः शमितव्या शमितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त शमनीय शमनीयः शमनीया शमनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) शान्त शान्तः शान्ता शान्तम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) शान्तवत् शान्तवान् शान्तवती शान्तवत् / शान्तवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) शाम्यत् शाम्यन् शाम्यन्ती शाम्यत् / शाम्यद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त शमिष्यत् शमिष्यन् शमिष्यती / शमिष्यन्ती शमिष्यत् / शमिष्यद्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) शान्त्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रशम्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) शमितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय शमम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त शम शमः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त शान्ति — शान्तिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त शेमिवस् शेमिवान् शेमुषी शेमिवत् / शेमिवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।