🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 05:14:36 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

शम् (शमुँ)

दिवादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 04.0098
धात्वर्थ: उपशमे — शांत होना, शमन करना (to be calm, to be pacified, to be quiet)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशाम्यतिशाम्यतःशाम्यन्ति
मध्यमशाम्यसिशाम्यथःशाम्यथ
उत्तमशाम्यामिशाम्यावःशाम्यामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशाम्यतात् / शाम्यताद् / शाम्यतुशाम्यताम्शाम्यन्तु
मध्यमशाम्य / शाम्यतात् / शाम्यताद्शाम्यतम्शाम्यत
उत्तमशाम्यानिशाम्यावशाम्याम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअशाम्यत् / अशाम्यद्अशाम्यताम्अशाम्यन्
मध्यमअशाम्यःअशाम्यतम्अशाम्यत
उत्तमअशाम्यम्अशाम्यावअशाम्याम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशाम्येत् / शाम्येद्शाम्येताम्शाम्येयुः
मध्यमशाम्येःशाम्येतम्शाम्येत
उत्तमशाम्येयम्शाम्येवशाम्येम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशमिष्यतिशमिष्यतःशमिष्यन्ति
मध्यमशमिष्यसिशमिष्यथःशमिष्यथ
उत्तमशमिष्यामिशमिष्यावःशमिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशमिताशमितारौशमितारः
मध्यमशमितासिशमितास्थःशमितास्थ
उत्तमशमितास्मिशमितास्वःशमितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशशामशेमतुःशेमुः
मध्यमशेमिथशेमथुःशेम
उत्तमशशम / शशामशेमिवशेमिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअशमत् / अशमद्अशमताम्अशमन्
मध्यमअशमःअशमतम्अशमत
उत्तमअशमम्अशमावअशमाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशम्यात् / शम्याद्शम्यास्ताम्शम्यासुः
मध्यमशम्याःशम्यास्तम्शम्यास्त
उत्तमशम्यासम्शम्यास्वशम्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअशमिष्यत् / अशमिष्यद्अशमिष्यताम्अशमिष्यन्
मध्यमअशमिष्यःअशमिष्यतम्अशमिष्यत
उत्तमअशमिष्यम्अशमिष्यावअशमिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें